16. yüzyıl sonunda merkez taşra ilişkilerinde Çirmen örneği (15 nolu Çirmen şer`iye sicilinde padişaha ait vesikaların transkripsiyon ve değerlendirilmesi)

Osmanlı Devleti güçlü bir merkezi idare ve merkezi idareye sıkı sıkıya bağlı fakat yerinden yönetim anlayışıyla oluşturduğu taşra teşkilatlanması ile güçlü bir devlet olarak altı asrı aşkın ömür sürmüştür. Osmanlı Devleti'nin en parlak dönemi 15. yüzyıl ortaları ile 16. yüzyıl sonlarını kapsamaktadır. Zira Osmanlı Devleti 16. yüzyıl sonlarından itibaren tüm dünya ile birlikte bir değişim sürecine girmiştir.16 yüzyıl Osmanlı'nın en ihtişamlı dönemini ifade etmekle birlikte 16. yüzyılın sonları Osmanlı'nın duraklama dönemini içine alan kritik bir dönemi kapsamaktadır. Osmanlı merkezi ile Çirmen arasındaki ilişkilere baktığımızda bu değişim ya da duraklama kendini açıkça göstermektedir. Çirmen ile merkez arasında ferman ve beratların temel konusu vergi, adalet, asayiş ve timar tevcihidir. Çirmen ile merkez arasındaki ilişkilerin taşra boyutunda merkezden gönderilen emirlere muhalif fiil ve hareketlerde giderek artan bir durum söz konusudur. Merkezde ise fermanlar ve beratlar aracılığı ile eski düzeni korumaya yönelik bir tavır göze çarpmaktadır. Sık sık kanûn-ı kadîme göndermeler yapılarak taşradaki otorite sağlanmaya çalışılmıştır.Anahtar kelimeler: Osmanlı, Çirmen, ferman, berat, şer`iye sicilleri, XVI.yüzyıl.