17 Ağustos Marmara Depremi sonrasında farklı meslek gruplarındaki bireylerde görülen stres yaşantıları ve başaçıkma davranışları

02.ÖZET Bu araştırmanın amacı, 17 Ağustos 1999 Marmara Depreminden sonra farklı meslek gruplarındaki bireylerde görülen stres bozuklukları ve başaçıkma davranışlarını belirlemektir. Araştırma grubu İzmit bölgesinden Merkez, Gölcük, Değirmendere, Derince ve Karamürsel de çalışan banka memuru, öğretmen ve hemşirelerden tesadüfen seçilmiş 442 kişidir. Araştırmada depremden üç ay sonrasında 157, 18 ay sonrasında ise 285 kişinin cevaplamaları üzerinde istatistiksel işlemler yapılmıştır. Bu araştırma nedensel karşılaştırma (Causal Comparative) ve korelasyonel yönteme dayalı bir çalışmadır. Araştırmanın veri toplama araçları, Özbay ve Şahin (1997) tarafından geliştirilen Stresle Başaçıkma Tutumları Envanteri, Derogatis ve diğ. (1997) tarafından geliştirilen Belirti Tarama Listesi ve araştırmacının hazırladığı bilgi toplama formlarıdır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi SPSS WINDOWS programıyla gerçekleştirilmiştir. Deskriptif istatistik yanında, psikolojik belirtileri karşılaştırmalarda t testi, stresle başaçıkma tutumlarının zaman ve mesleğe bağlı etkileşimini incelemek üzere faktöriyel varyans analizi yapılmıştır. Başaçıkma tutumlarının psikolojik belirtilerle olan ilişkilerini incelemek üzere korelasyon tekniklere de yer verilmiştir. Araştırma sonucunda psikolojik belirtilerin depremden 18 ay sonrasında obsesif kompulsif, depresyon, fobik anksiyete ve ek skalada istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı belirlenmiştir. Başaçıkma seçimleri üzerinde zaman ve meslek etkileşim etkisine bağlı manidar istatistiksel sonuçlar elde edilmemiştir. Zamanın bir değişken olarak dine sığınma ve kabul (bilişsel yeniden yapılanma) başaçıkma seçimleri üzerinde anlamlı düzeyde etkisi olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonuçlan deprem sonrası stres bozukluklarına ilişkin önceki araştırma bulguları ve felaketlerden etkilenen insanlara sunulacak psikolojik hizmetler açısından tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Stresle Başaçıkma, Deprem, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Bilişsel Değerlendirme. VI