18 yaş ve üstü bireylerde osteoporoz farkındalığı, fiziksel aktivitedüzeyi ve kemik mineral yoğunluğu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma ile 18-70 yaş arası Kemik Dansitometri ölçüm birimine başvuran kadınlarda; osteoporoz farkındalığı, fiziksel aktivite değerlendirilmesi ve kemik mineral ölçüm değerini karşılaştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan bu çalışma 15.03.2025-15.06.2025 tarihlerinde, Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hastanesi Kemik Mineral Yoğunluğu birimine, kemik mineral yoğunluğu ölçümü için yönlendirilen hastalarda osteoporoz farkındalığı, fiziksel aktivite yoğunluğu ve kemik mineral ölçüm değerlerinin birbirleri ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın verileri; katılımcıların sosyodemografik ve tanımlayıcı özellikleri ile Osteoporoz Farkındalık Ölçeği ve Fiziksel Aktivite Anketinin Kısa Formunu içeren anket formunun yüz yüze görüşerek doldurulması tekniğiyle toplandı. İstatistiksel analiz için SPSS 26 paket programı kullanıldı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Bu araştırma, kemik dansitometri ölçümü amacıyla başvuran 428 kadın birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 50,9±11,5 yıldır. Çalışmada Osteoporoz Farkındalık Ölçeği puanlarının yaş, eğitim, gelir, meslek ve medeni durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği; genç yaş, yüksek eğitim ve gelir düzeyi, memuriyet ve egzersiz yapanlarda farkındalığın daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeylerinde şiddetli ve orta şiddetli aktiviteler düşük iken, yürüyüş süreleri özellikle genç ve yüksek eğitimli gruplarda anlamlı olarak daha yüksek bulundu.T skorları yaş, menopoz, gelir, beden kitle indeksi ve bel çevresine göre anlamlı farklılık göstermiş olup; yaşlı, düşük gelirli, menopozda olan, zayıf/normal kilolu ve bel çevresi <80 cm olanlarda daha düşük; obez grupta ise daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Premenopozal dönemde Z skorları büyük oranda yaşa uygun düzeyde iken, femur bölgesinde bazı gruplarda anlamlı farklılıklar izlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Araştırmada osteoporoz farkındalığının yaşla azaldığı, eğitim ve gelir düzeyi arttıkça yükseldiği, egzersiz yapanlarda daha yüksek olduğu saptanmıştır. Fiziksel aktivite düzeyleri genel olarak düşük bulunmuş özellikle şiddetli ve orta şiddetli aktiviteler yetersizdir. DEXA ölçümlerinde T skorları yaş, menopoz, BKİ ve bel çevresine göre anlamlı farklılık göstermiş olup; obez bireylerde daha yüksek, yaşlı ve menopozda olanlarda daha düşük bulunmuştur. Bu sonuçlar, osteoporoz farkındalığını artırmaya ve koruyucu yaklaşımları güçlendirmeye yönelik çalışmaların önemini vurgulamaktadır.