1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı sonrası Anadolu'ya göç eden Çerkezlerin yerli unsurlarla ilişkileri

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı Sonrası Anadolu'ya Göç Eden Çerkezlerin Yerli Unsurlarla İlişkileri 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı Devleti'nin Avrupa topraklarındaki hâkimiyet sahalarının daralmasına neden olan en önemli gelişmelerden biridir. Osmanlı Devleti, Balkanlar ve Doğu Anadolu'da olmak üzere çok sayıda toprağını kaybederken bu topraklarda yaşayan Türk ve Müslüman tebaasını da iç sahalarına çekerek toplumsal bir dönüşüme doğru sürüklenmiştir. 93 Harbi öncesi ve sonrasında yaşananlar dönemin popüler siyasi dönüşümlerinden biri olan milli-devlet bilincinin doğmasına ve Osmanlıların kabullenmesi gereken bir dönüşümün yaşanmasına neden olmuştur. 93 Harbi ile Kafkaslar ve Balkanlardan Anadolu üzerine gerçekleşen göç dalgaları, Osmanlı Devleti'nin yakın gelecekte yok olmamak için vereceği mücadeleler için kaynak sağladığı gibi Anadolu coğrafyasının da Türkiye'ye dönüşürken temellerinin atılmasına zemin hazırlamıştır. 93 Harbi Avrupalı Devletlerin Türkleri Avrupa topraklarından atmak istemeleri ile Rusların genişleme siyasetlerini örtüştürmüştür. Dolayısıyla yaşanan savaş sonucunda milyonlarca Türk ve Müslüman unsur vatanlarından olurken yüz binlercesi de savaş sırasında katliamlardan savaş sonrasında ise salgın hastalıklardan ve iskân edildikleri bölgelerde yaşadıkları çatışmalardan hayatlarını kaybetmişlerdir. 93 Harbi sırasında doğrudan Ruslara dolaylı olarak da Avrupalı devletlere karşı vatan savunması yapmak için verilen mücadelede başta Türkler olmak üzere birçok Müslüman etnik unsur etkilenmiştir. Bu unsurlar arasında Osmanlı Devleti sınırları içinden ya da dışından Osmanlı ülkesine sürgün edilen Çerkezler, aynı yüzyıl içerisinde ikinci kez sürgüne tabi tutulmuşlardır. Çerkezlerin göç sırasında yaşadıkları sıkıntıların yanı sıra vatanları dışında farklı bir iklime yerleştirilmeleri uzun bir uyum süreci yaşamalarını da gerektirmiştir. Çerkezlerin uyum süreci içerisinde yerleştirildikleri bölgelerde yerli unsurlara kendilerini kabul ettirme çabaları bir dizi sorunu beraberinde getirmiştir. Güney Anadolu Bölgesi'nde Türk ve Müslüman unsurların nüfuslarının Çerkez Muhacirler ile artması bölgede yaşayan gayrimüslim unsurları endişelendirmiş, Çerkezlerin bölgeye kabullerini de güçleştirmiştir. Göç olaylarının ve iskânın yaşandığı dönemde Çerkez Muhacirler ile yerel unsurların ilişkilerinin analizi yeni toplum yapısının anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Anahtar Sözcükler: 93 Harbi, Çerkez, göç, iskân, yerel unsur, uyum.