1908-1914 yılları arasında Osmanlı'da hükümet darbeleri ve sonuçları

Osmanlı iktidarı kuruluşundan yıkılışına kadar zaman zaman askeri müdahalelerle karşılaşmıştır. Bu müdahaleler yapı değişikliğine neden olmamıştır. Darbeler, Yeniçeri ocağı kaldırılıncaya kadar daha ziyade bozuk akçe, terfi, özlük hakları gibi nedenlere dayanıyordu. Osmanlı devleti, IXX. yüzyıldan itibaren büyük devletler karşısında ekonomik, siyasi, askeri, ilmi ve teknolojik açılardan gerilemeye başlamış; toprak bütünlüğünü güçlü ve emperyalist devletlerin taarruzlarına karşı koruyamaz hale gelmişti. Büyük devletlerin her fırsatta Osmanlı İmparatorluğunun her işine karışması, ?Islahat? adı altında gayrimüslim tebaa vasıtasıyla devletin bütünlüğünü tehdit etmesi üzerine Osmanlı aydını ve askeri kurtuluş reçetesi arama çabasına düşmüştür, devleti kurtarma endişesiyle iktidar hedeflenmiş, iktidara gelebilmenin en kolay yolu orduya dayanmak ve ondan destek almak olarak görülmüştür. Bu da ordu içinde çeşitli hizipleşmelere yol açmıştır, savaşlardaki özelliklede Balkan savaşının yenilgiyle sonuçlanmasının temel deneni olarak ordu içindeki hizipleşmeler olmuştur. Bu çabanın içersinde yer alan İttihat Terakki Cemiyeti Osmanlı Devleti'nin çöküşü ve istibdadı durdurmak gayesiyle II. Meşrutiyet'in ilanını sağlamışlardır. II. Meşrutiyet'in amacı, Osmanlı Devleti'nin mevcut sınırları içinde varlığını koruyup devam ettirmekti. O dönemdeki iktidar mücadelelerinde hedef padişahlık makamı değil, meşveret usulünün kurumsallaşmasını, şahsi hak ve hürriyetlerin kanun teminatına alınması ve Osmanlı mülkünün tebaasıyla bölünmez bütünlüğü sağlamak gibi isteklerdir. 253 Meşrutiyet dönemi, Tanzimat'la birlikte başlayan batılılaşma çabalarının yoğunlaştığı, en üst noktaya ulaştığı dönemdir. Meşrutiyet halkın onaylamasına lüzûm görülmeden, tek yanlı olarak asker-aydın irâdesi ile yürürlüğe konmuştur. Tanzimat'la asker-aydın irâdesi siyasî karar mekanizmalarını etkileme gücüne kavuşmuştur. 1876'de başlayan Meclis-i Mebusan tecrübesi hariç tutulursa, Osmanlı siyasî hayatında parlamenter meşrûtî düzen, 1908-1914 yılları arasında hayata geçme imkânı bulabilmiştir. İlkine nazaran hayli kapsamlı uygulamalara sahne olan ll. Meşrutiyet dönemi, canlı bir matbuat hayatı, muhalefet partileri ve cemiyetleri ile bir yerde çoğulculuğun ilk sinyallerini vermişti. Bu özellikleriyle 1908-1914 arasındaki yıllar, kendi içinde bir bütün teşkil etmektedir. 1908-1918 tarihleri arasındaki Osmanlı siyasi hayatına damgasını vuran İttihat Terakki, orduya dayanarak gerçekleştirdiği darbeler neticesinde doğrudan doğruya iktidar gelmemiş hükümetler üzerinde adete ?denetleme iktidarı? kurmuştur. Bâbıâli Baskını'yla Kâmil Paşa hükümetini deviren İttihat Terakki, iki ay içinde Edirne'yi vermiştir. İttihat Terakki, Mahmut Şevket Paşa'nın ölümünde sonra iş başına gelebilme gücünü kendilerinde bulmuştur. Ancak bu defa da Osmanlı Devleti'ni I. Dünya Savaşı'na sokarak devletin sonunu getirmiştir. Anahtar Sözcükler 1. Hükümet Darbesi 2. Bâbıâli Baskını 3. II. Meşrutiyet 4. Ordu 5. İttihat ve Terakki