1912-1918 yılları arasında Almanya'nın Güney Azerbaycan bağlamında İran politikası

Birinci Dünya Savaşı'na giden süreçte yayılmacı politikalar izleyen emperyalist devletler, özellikle ham madde ve yeni pazarlar arayışıyla Kafkasya'ya yönelmiştir. Tezimizde savaşın en önemli taraflarından birisi olan Almanya'nın, Orient Politik (Şark Politikası) çerçevesinde İran'da, bilhassa Güney Azerbaycan topraklarında uyguladığı siyaset ele alınmıştır. Almanya, İran siyasetinde etkin olmadan önce sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda faaliyetlerde bulunarak bu topraklarda kendisine yer edinmeye çalışmıştır. Ayrıca savaşta izleyeceği siyasetin etkili olması için bölgeye çok sayıda casus göndererek aşiretler ve azınlıklar arasında kendisine yer edinmeye çalışmıştır. Tezimizde bu konulara yönelik çalışmalara da yer verilmiştir. Almanya'nın Dünya Gücü olma hedefi bağlamındaki Şark Politikası, Kafkasya'da Rusları, Hindistan'da da İngilizleri durdurmak üzerine kurulmuştur. Bu hedef doğrultusunda İran bulunduğu konumu gereği, Almanya için bir köprü oluşturmaktadır. İran politikasını uygulamaya koyarken, daha önce Osmanlı Devleti ile kurduğu ilişkilerden yararlanmak, bu siyasetin bir parçası olmuştur. Müslüman Türkler ile diğer Müslüman milletler arasında Türk Birliği ve İslam Birliğini oluşturmaya çalışmıştır. Kafkasya ve Güney Azerbaycan topraklarında yaşayan halkaları işgalci devletlere karşı kışkırtıp ayaklandırmak için Alman ordusunun yanı sıra Osmanlı ordusu da görev almıştır. Bu orduların özellikle Güney Azerbaycan topraklarındaki savaş ve faaliyetleri, Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndaki İran siyasetinin de temelini oluşturmuştur. Çalışmamızda Almanya'nın Şark Politikası incelenerek, Güney Azerbaycan hususundaki etkilerine cevap aranmıştır. Anahtar Kelimeler: Birinci Dünya Savaşı, Almanya, Güney Azerbaycan, Azerbaycan, İran, Osmanlı Devleti, Kafkasya, İngiltere, Rusya.