1918-1938 yılları arasında devletlerin sosyal regülasyon uygulamaları bağlamında alkol yasağı: Türkiye-ABD uygulamalarının karşılaştırılması

Günümüzde çoğu devlet her alanda düzenleyici ve denetleyici bir rol üstlenmektedir. Devletlerin üstlendiği bu rol regülasyon kavramıyla ifade edilmektedir. Regüle edilen alanın türüne, yöntemine ve amacına göre üç farklı regülasyon türü bulunmaktadır. Bunlar; iktisadi, idari ve sosyal regülasyonlardır. Regülasyon uygulamalarının temek amacı, regüle edilecek alanın etkinliğinin ve verimliliğinin sağlanmasıdır. Sosyal regülasyonlar; çevre, sağlık, genel ahlakı ve gelecek nesilleri korunmak gibi amaçlarla uygulanmaktadır. Hatta devletler bu nedenle, anayasalarına sosyal devlet ilkesini koymuşlar ve anayasada yer alan ilgili madde/maddeler gereğince de sosyal regülasyon uygulamalarına yönelmişlerdir. Sosyal regülasyon uygulamaları arasında ise alkolle mücadele en başta yerini almıştır. 1918-1938 yılları arasında çoğu ülke alkolle mücadele etmiştir. Rusya, Kanada, Norveç, Macaristan, Türkiye ve Amerika gibi daha birçok ülke bu dönemde çeşitli düzenlemelerle alkolü kısıtlamış veya yasaklamıştır. Alkolün toplumda yaşanan sorunların nedeni olarak görülmesi ve bu nedenle de alkolü toplumdan bertaraf etmek amacıyla alkol yasağı uygulamalarının en çarpıcı örnekleri, Türkiye'de ve Amerika'da uygulanan alkol yasakları olmuştur. 1920-1933 yılları arasında Onsekizinci Anayasa Değişikliği ve bu kanunu tamamlamak amacıyla Amerikan Kongresi tarafından çıkarılan Volstead Kanunu ile Amerika'da alkol yasaklanırken, 1920-1926 yılları arasında da Men-i Müskirat Kanunu ile de Türkiye'de alkol yasaklanmıştır. Toplumdaki sorunları önlemek amacıyla reçete olarak sunulan bu kanunlar; amacına ulaşamamış, alkol yasağının uygulanması sırasında bu ülkelerde çeşitli sorunlarla karşılaşılmış ve alkolü yasaklayan kanunlar en nihayetinde kaldırılmıştır. Bu çalışmada, sosyal regülasyon uygulamaları bağlamında Türkiye'de ve Amerika'da 1918-1938 yılları arasında uygulanan alkol yasağı kanunlarının nedenleri, nasıl yasalaştığı, uygulandığı dönemde ilgili ülkede neler yaşandığı ve kanunların kaldırılması süreçleri literatür taramasından elde edilen veriler ışığında aktarılacaktır. Ayrıca bu veriler ışığında her iki ülkede uygulanan alkol yasağı kanunlarının karşılaştırmalı ve kapsamlı bir analizi sunulacaktır.