1960 Kıbrıs Cumhuriyeti ile Annan Planı’ndaki Hükümet Sistemlerinin Karşılaştırılması

ÖZ: Bu çalışma 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası‟nın ve Annan Planı‟nın öngördüğü hükümet sistemlerini karşılaştırarak iki sistemin özelliklerini ortaya koyma ve Kıbrıs‟ta kurulması muhtemel Birleşik Kıbrıs Devleti‟nde hangisinin birbirine kıyasla iyi bir tercih olacağı sorusuna yanıt aramaktadır. Hükümet sisteminin tespit edilerek adlandırılabilmesi için ilk başta yürütme organın nereden kaynaklandığına ve yasamayla yürütme arasındaki ilişkinin nasıl şekillendiğine bakılması gerekmektedir. Buna bağlı olarak yapılacak tasnif, somut örneklerde belli noktalarda farklılık arz edebilecek olup, bu farklılıkların belli bir sistemden sapma olarak değerlendirilmesi de mümkündür. Nitekim belirli bir siyasal sistemdeki gereklilikler, tercihler, tarihsel ve siyasal kültür, sosyolojik yapı ile geleneklere bağlı olarak yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkilerde farklılıklar olması doğaldır. Dolayısıyla 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası‟nın, yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkiyi nasıl düzenlendiği ve kaynaklarını nereden aldıklarını irdeleyip hükümet sistemini tespit ederken bu doğal sonucun akılda tutulması gerekmektedir. Aynı zorunluluk şüphesiz ki 2004 tarihli Annan Planı‟nın, öngördüğü hükümet sisteminin tespitinde de geçerlidir. Kıbrıs sorunu, hukuki ve siyasi açıdan, katmanlı iki toplumun bir arada barış içerisinde yaşayabilecekleri noktasını esas alarak, yürütme ve yasama organlarındaki yetki ve güç paylaşımının nasıl olması gerektiği ekseninde tartışılmaktadır. Bu sebeple çalışmada hükümet sistemlerini, 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası‟nı ve Annan Planı‟nı farklı başlıklar altında incelenmektedir. Çalışmada 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası ve Annan Planı ile öngörülen hükümet sistemleri karşılaştırılmakta, anayasalaçısından hangisinin tercih edilmesinin daha olumlu olacağı tespit edilmeye çalışılmaktadır.