1970-2023 yılları arasında Türk Hava Harp Sanayii

Bu çalışma Türk hava harp sanayiini ele almış olup üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Türk havacılığının doğuş yılları ve katıldığı savaşlar incelenmiştir. Türk havacılığının doğduğu bu dönemde ne yazık ki hava harp sanayii kurulamamıştır. İkinci bölüm ile birlikte hava harp sanayiimizin gelişimi ele alınmıştır. Cumhuriyetin ilanı ile birlikte Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde modern Türkiye'nin inşasına her alanda başlanmıştır. Havacılık ve hava harp sanayii, kurulan modern Türkiye'nin koruyucusu ve daimî bekçisi olarak görülmüştür. Bu nedenle hava harp sanayiine büyük önem verilmiş, gelişmesi için gerekli ortam sağlanmaya çalışılmıştır. Ne var ki büyük bir istek ve ihtiyaç dahilinde kurulan hava harp sanayiimizin kendi ayakları üzerinde durabileceği bir ortam oluşturulamamıştır. 1925-1948 yılları arasında kurulan fabrikalar çeşitli sebeplerden ötürü birer birer kapatılmıştır. Üçüncü bölümde ise Türk Hava Harp Sanayiinin tekrardan kurulma serüveni ele alınmıştır. Kıbrıs meselesinin Türkiye'nin gündemine girmesiyle birlikte hava harp sanayii tekrar devlet politikası olarak ele alınmıştır. 1970 yılı itibariyle bu alanda adımlar atılmaya başlanmıştır. İlk olarak Hava Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı kurulmuştur. Bu vakfın önderliğinde hava harp sanayiinde dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla Türk Uçak Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) kurulmuştur. Ancak 1980'lerin başına kadar bu alanda önemli bir adım atılamamıştır. 1980'lerin başında Türk Hava Harp Sanayii için gerekli şirketler ve fabrikalar birer birer kurulmaya başlanmıştır. TAI, TEI, HAVELSAN gibi şirketlerin kurulması ile hava harp endüstrimizin bel kemiği oluşturulmuştur. Özetle bu çalışmada Türk havacılığının doğuşu, Türk hava harp sanayiinin kuruluşu ve tekrardan canlandırılması incelenmiştir. İncelemelerde Cumhuriyet Arşivi belgelerinden ayrı TBMM Tutanakları ve Resmi Gazete kullanılırken süreli yayınlar ile tetkik eserlerden de istifade edilmiş, son dönemlerde yaşanan gelişmelerde ise ilgili kurum ve kuruluşların internet sayfalarından istifade edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hava Harp Sanayii, Harp Sanayii, Savunma Sanayii, TUSAŞ, TAI, TEI, HAVELSAN