1990 sonrası Türkiye'de enerji tüketimi, cari açık ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkinin ampirik olarak değerlendirilmesi

Enerji, Sanayi Devrimi'nden günümüze dünya ekonomileri üzerinde önemli bir rol oynamaktadır. Enerjinin yoğun kullanımı, sadece günlük hayat üzerinde değil gelecek çözümlemelerinin tasarıları ve projeksiyonları üzerinde de yoğun etkiler göstermiştir. İnsanoğlunun tarihi, aynı zamanda gerçekleşen birçok engeli ve gelişmeyi bizlere göstermektedir. 1970-80 döneminde gerçekleşen ve genel olarak petrol krizi olarak adlandırılan bu engel ve ilerlemelerden bir tanesi olmuştur. Bu olgunun varlığından sonra enerjinin etkileri birçok metot yoluyla incelenmeye başlanmıştır. Bu çalışmada, enerji tüketimi, GSYH ve cari açık arasındaki genel ilişkinin gösterilmesi amaçlanmaktadır. Zaman serisi ve panel veri metodolojileri kullanılarak sonuçlar çıkarılmaktadır. Bu amaç gerçekleştirilirken, ilk bölüm enerjinin tanımı ve sınıflandırılması ve özellikle makro iktisadi ve uluslararası iktisat açısından enerjinin ekonomi ile kurduğu ilişkiler ile sonuçlanmaktadır. İkinci bölüm dünyada ve Türkiye'de enerji kullanım sonuçlarına eğilmektedir. Bunu yaparken, sadece Türkiye'de değil dünyada da alternatif enerji kaynaklarına vurgu yapılmaktadır ve ikinci bölüm dünyada ve Türkiye'de sırasıyla iktisadi büyüme ve cari açık şeklindeki iki yön ile sona ermektedir. Bu çalışmanın üçüncü bölümünde 1980-2014 yılları arasındaki veri seti kullanılarak ekonometrik modellerle sınanmaktadır. Dört adet farklı model vardır; bunların iki tanesi zaman serisi analizine dayanmakta iken geriye kalan iki tanesi panel veri modelidir. Tüm dört model eşbütünleşme durumu ile uzun dönemli ilişki göstermektedir. Tüm değişkenler arasında nedensellik ilişkisi bulunmamaktadır. Sadece toplam enerji tüketimi ve cari açık arasında nedensellik vardır. Panel veri modellerinde 20 ülke bulunmaktadır. Zaman aralığında tüm ülkeler en azından bir kere kırılma yaşamaktadır. Küreselleşmeden kaynaklanan kırılmalar yoluyla küresel şoklar ekonomilerde gecikmeler oluşturmaktadır. Söz konusu şoklar otarşik yapıların yardımı ile önlenebilir ama bu şekildeki bir politika seçeneği dünya ekonomilerinin herhangi birisi kolaylıkla uygulanamaz. Sonuçta, panel veri modelleri, enerji tüketiminde bir artış olduğunda, GSYH'de artış ve cari açıkta azalma göstermektedir.