2-(4-hidroksifenilazo)benzoik asit boyar maddesinin bozunma kinetiğinin ve renk gideriminin incelenmesi

Tekstil atık suları, genellikle çoğunluğunu azo boyar maddelerin oluşturduğu, önemli miktarda çözünmüş boyalar içermektedir. İleri oksidasyon yöntemleri, yüksek renk giderim verimlerinden dolayı, atık sulardaki boyar madde kirliliklerinin giderilmesinde umut verici bir teknoloji sunmaktadır. Bu çalışmada, 2-(4-Hidroksifenilazo)benzoik asit (HABA) azo boyar maddesinin H2O2, H2O2/UV, NaOCl ve NaOCl/UV yöntemleri kullanılarak renk giderimi ve bozunma kinetiği incelenmiştir. UV ışık ile bozunma çalışmaları 254 ve 365 nm dalga boylarında ışıma yapabilen UV lambalara sahip Spectroline Model CM-10A fotokabin içerisinde gerçekleştirilmiştir. Bütün deneysel çalışmalar 0,04 M Britton Robinson tamponu (pH:2,0-12,0) ortamında oda sıcaklığında yapılmıştır. Bu amaçla, HABA'nın bozunma kinetiği pH'ya, boyar madde başlangıç derişimine ve H2O2 derişimine bağlı olarak araştırılmıştır. Optimum şartlar HABA için 3,5x10-5 M ve H2O2 için ise 3,57x10-2 M olarak belirlenmiştir. 3,5x10-5 M HABA'nın H2O2 ortamındaki bozunmasına ait UV-görünür bölge spektrumu incelendiğinde, 399 nm'de –N=N– azo grubuna ait π→π* elektronik geçişi gözlenirken, 262 nm'de ise, aromatik halkadan kaynaklanan π→π* geçişi gözlenmiştir. 3,5x10-5 M HABA'nın NaOCl ortamında bozunmasına ait UV-görünür bölge spektrumu incelendiğinde, azo grubuna ve aromatik yapıya ait absorbans piklerinin zamanla azalarak kaybolduğu gözlenmiştir. 3,5x10-5 M HABA'nın NaOCl/UV ortamında bozunmasına ait UV-görünür bölge spektrumu incelendiğinde, azo grubuna ve aromatik yapıya ait absorbans pikleri zamanla azalmış ve belli bir süre sonra kaybolmuştur. Elde edilen sonuçlar dikkate alındığında, HABA boyar maddesi için NaOCl ve NaOCl/UV yöntemlerinin H2O2 ve H2O2/UV yöntemlerine göre renk gideriminde daha etkili yöntemler olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Azo boyar madde, 2-(4-Hidroksifenilazo)benzoik asit, İleri Oksidasyon Teknikleri, Fotokatalitik Bozunma, Sodyum Hipoklorit