20. yüzyıl operalarındaki kadın karakterlerin Feminizm bağlamında ele alınması

Bu çalışmada, kadınları toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine sürükleyen temel sebepler, opera sanatı bağlamında açıklanmak istenmiştir. Anaerkil düzenin parçalanmasının ardından tarihsel süreçte kadınların ayrımcılığa uğramasına sebep olan nedenler araştırılmış ve genel bir çerçevede açıklanmıştır. Anaerkil düzenin yerine patriyarkal düzenin gelmesinden itibaren, kadınların maruz kaldıkları eşitsizlikler, her zaman için önemli bir sorunu işaret etmiştir. Hayatın her alanını etkilemiş ve her alana yayılmış olan toplumsal cinsiyet eşitsizliği sorunları, sanat alanında da belirli biçimlerde görünür olmuştur. Her dönemde süregelen kadınların bu toplumsal sorunları sanat eserlerinde de bazen bilinçli bazen de bilinçsiz bir şekilde yer almıştır. Kadınların uğradığı toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin sebepleri belirtildikten sonra, hak kazanımı yolundaki ilk mücadeleleri olarak ifade edilebilecek Paris Komünü ve Şubat Devrimi gibi tarihsel olaylara yer verilmiştir. Ardından da feminizmin teori olarak doğuşundan söz edilerek, kadınların aktif direnişinin I. dalga ve II. dalga feminist hareket olarak adlandırıldığı ve bu dönemlerdeki mücadelelerinin ve kazanımlarının ifade edildiği iki ana dönem belirtilmiştir. Feminist hareketin genel anlamda açıklanmasıyla birlikte, 20. yüzyıl öncesinde bestelenen operaların kadın hareketi içerisindeki önemi açıklanmıştır. Kadınların maruz kaldığı eşitsizlikler, seyirciyi 20. yüzyıl gerçekliğine hazırlayan 19. yüzyıl eserleriyle örneklendirilerek ifade edilmiştir. Feminizme dair genel hatlarıyla bilgi verildikten ve 20. yüzyıl gerçekliğinin temellerini atan operalara değinildikten sonra, 20. yüzyılda bestelenmiş 12 opera sırasıyla incelenmiştir. Operalar konularına ve kadın karakterlerin maruz kaldığı varsayılan toplumsal eşitsizliklere dayanarak seçilmiştir. Eserler, öncelikle konularından söz edilmesi ve kadın karakterlerin içinde bulundukları durumların analiz edilmesi şeklinde yapılandırılarak ele alınmıştır. Seçilen opera eserleri konu ve karakter analizinin yapılmasının ardından, feminist teorinin temelinde olduğu, alanyazın çalışmalarıyla belirlenmiş olan 5 madde altında incelenmiştir. Belirlenen 5 madde, feminist alanyazın taranması sonucu, çeşitli kaynaklardan elde edilmiş ve kadınların maruz kaldığı eşitsizliklerin ana başlıkları olarak düşünülmüştür. 5 madde belirlenirken, incelenmek üzere seçilen operalardaki kadınların maruz kaldığı eşitsizlikleri daha iyi analiz edebilmek ve daha net anlaşılmasını sağlamak amaçlanmıştır. Seçilen operaların hangi açılardan hangi maddelerin altında incelenebilir olduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda birçok operanın birden fazla başlık altında incelenmeye uygun bulunduğunu belirtmek mümkün olmuştur. Sonuç olarak bu çalışmada 20. yüzyıl operalarının, feminizm bağlamında ele alınmasıyla, opera eserlerinin librettolarında ifade edilen ve kadınlar açısından söz konusu olan toplumsal eşitsizliklerden söz edilmiştir. Verismo ve Romantik Dönem operası olarak bilinen eserlerin arka planında geçen kadın hareketleriyle ilişkilendirilebilecek olgulara da ışık tutmak amaçlanmıştır. Böylelikle, eserlerin tarihsel ve toplumsal anlamda değerlendirmelerine ve opera sanatçılarının karakter yaratım sürecine katkı sağlanmak istenmiştir. Bu doğrultuda, 20. yüzyıl operalarının, Türk opera sahnelerinde az sahnelenmesi konusu da göz önüne alınarak Türkçe opera alanyazınına da katkı sağlanması amaçlanmıştır.