20. yüzyılın başında turancılık düşüncesi kaynakları ve gelişimi

Milliyetçilik düşüncesi Türkler arasında tarihleri ile birlikte başlamıştır. Göktürkler, milleti; devletin esas kurucusu ve sahibi olarak düşünmüşlerdir. Göktürk Kitabeleri, Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig, Kaşgarlı Mahmut'un Divan-ı Lûgat'it Türk, Ebu'l Gazi Bahadır Han'ın Şecere-i Türki adlı eserleri, Karaman Beyi Mehmet Bey'in "Dergahta, divanda, çarşıda, pazarda Türkçe konuşulması" hakkındaki emirleri, Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve gelişim çağlarında (1299-1453) sadrazamların hemen hepsinin Türk kökenli olması, Türklerde milliyet fikrinin tarih boyu yaşatıldığını göstermektedir. Ancak Osmanlı Devleti'nde daha sonraki yüzyıllarda Türklüğe dayanan politika, devlet yönetimindeki etkinliğini kaybetmiştir. Ancak, XIX. Yüzyıldan itibaren Fransız İhtilaliyle birlikte gelişmeye ve değişmeye başlayan modern milliyetçilik düşüncesi Osmanlı Devleti'ni de kısa zamanda etkisi altına almaya ve Osmanlı'da Tanzimat Devri ile birlikte yeniden ortaya çıkmıştır. Milliyet hislerinin gayrimüslimler arasında yayılmaya başlaması, milliyet isyanları ve bu isyanlar sonucunda kaybedilen topraklarda yaşayan Türklerin Anadolu'ya göç etmeleri, devlet adamlarının Türk unsuruna dayanma eğilimleri, Avrupalı ilim adamlarının Türkoloji sahasındaki çalışmaları ve Türk gençlerinin Avrupa ile teması; XIX. Yüzyılın başlarından itibaren Türkçülük hareketine zemin hazırlamıştır. İlk başlarda kültürel temelleri atılan Türk milliyetçiliği, iç ve dış gelişmelere bağlı olarak siyasi bir çehre kazanmış ve II. Meşrutiyet döneminin en önemli fikir akımı haline gelmiştir. 1908'de II. Meşrutiyetin ilanı, Türkçülüğün örgütlenmesine ve Türkçü derneklerin kurulmasına imkân vermiştir. Bu tarihten önce milliyet esasına dayalı derneklerin kurulmasına, Osmanlı Yönetimi izin vermemiştir. Türk Derneği ve Türk Yurdu Cemiyeti gibi kuruluşlarda bulunan Türk aydınları, 190 tane Askerî Tıbbiye öğrencisinin gayretiyle 25 Mart 1912 tarihinde kurulan Türk Ocakları çatısı altında birleşerek, aralarında yayılmaya başlayan Türk Milliyetçiliği düşüncesi (Türkçülük fikri) doğrultusunda faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. Türk Ocakları, Türk milliyetçiliğinin gelişmesi ve yayılması noktasında gönüllü bir kuruluş olarak çalışmıştır. Türk Ocakları, milli vatan içinde medeni bir Türk milleti kurmak amacıyla, 19 yıl boyunca, Türk milliyetçiliğinin ve Türk insanının yükselmesi için yoğun bir faaliyet dönemi geçirmiştir. Türk Ocakları, gerek II. Meşrutiyet döneminde, gerekse Cumhuriyet döneminde Mustafa Kemal Atatürk'ün de desteğini alarak faaliyet alanını giderek genişletmiştir. Yurdun her köşesinde şubeler açan Türk Ocakları, dönemin yaygın eğitim veren kurumları gibi faaliyetlerde bulunmuştur. Özellikle İnkılâplar döneminde yapılan her çalışmanın merkezinde gönüllü olarak katılan Türk Ocakları vardır. Türk Ocakları konferans ve temsiller yoluyla halkı hemen her konuda aydınlatmayı başarmış ve Türkiye'de bir aydın tabakanın oluşmasını sağlamıştır.Türk toplumunun İmparatorluktan milli devlete, ümmet yapısından millet haline geçiş süreci ile Türkiye Cumhuriyeti'nin 1931 yılına kadar olan döneminde milliyetçilik düşüncesinin merkezi konumunda bulunan Türk Ocakları, Tarık Zafer Tunaya'nın deyimiyle Türkiye'nin yakın tarihinde bir kilometre taşı olmuştur. Türkçülük düşüncesine paralel olarak,ortaya çıkan Türklerin kültürel,ekonomik ve siyasal birlikteliklerini hedefleyen, Turancılık akımının 1.Dünya savaşı öncesi ve sonrası yıllarda düşünce ve siyaset hayatında etkileri hissedilmiştir.