2001-2004 yılları arasında yayınlanan Türk televizyon dizilerinde yerellik söylemleri: Ekmek Teknesi örneği

358 ÖZET Küreselleşme genel anlamıyla dünyadaki bütün akışların; bilgi, mal ve insan akışlarının hızlandığı süreçtir. Hızlanan bu sürecin insanların yaşam tarzlarını lektip'leştirdiği ve yerel unsurları tehdit ettiği görülmektedir. Bunun sonucunda küreselleşmeye karşıt olarak, yerelleşmeye yönelme başlamıştır. Yerelleşme ise küreselleşme ve sömürgecilik ile baskı altında tutulmuş, alternatif tarihlerin, geleneklerin ve kültürlerin kendilerini kabul ettirme ve ortaya çıkarma çabası* yerlilerin kendi yerel/kültürel değerlerine, geleneklerine dönüşü ve Batı karşısında güçlü kılmaya yönelme durumudur. Küreselleşmeye karşıt olarak oluşturulan yerellik söylemleri, Kite iletişim araçları vasıtasıyla da yapılmaktadır. Türkiye'de de özellikle son yıllarda, televizyon dizi metinlerinde yerellik söylemlerinin yoğun bir şekilde yer aldığı görülmektedir. Kitle iletişim araçlarının izleyicinin bilinçaltına göndermelerde bulunduğu düşünüldüğünde, dizi metinlerinde nasıl bir yerellik söylemi oluşturulduğunun incelenmesinin önemi ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, dizi metinlerinde sunulan yereflöc söylemlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu olgudan harekette tezin birinci bölümünde küreselle ve yerellikle ilgili kuramsal bakış ortaya koyulmakta, küreselleşme, yerelleşme, kültür olguları ve bu olguda düşünürlerin görüşleri ete alınmaktadır. Tezin kuramsal dayanağını oluşturan Doğu-Batı yerelliği, Mikhail Bakhtin'in bir Batı yerelliği olan Ortaçağ karnavallarına yaklaşımı-fcarnavafes/c kuramı ite "bizim" yerelliğimiz olan Türk şenlikleri, Türk Seyirlik Oyunları ve bu oyunların yapısı île Jale Parla'nın "Baba" kavramı bağlamında incelenmiştir, ikinci ve üçüncü bölümlerde dizi çözümlemelerine yer verilmektedir. İkinci bölümde dizi karakterlerinin nasıl bir yerellik unsuru taşıdığına bakılmış ve bazı örnek olaylardaki yerellik söylemleri359 incelenerek, karakter yaratılmasında yararlanılan yerellikler ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde, Jale Paria'nın Tanzimat dönemi romanlarını inceleyerek oluşturduğu "Baba" kavramı ele alınmış, yerellik söylemlerinin "Baba* kavramı üzerinden nasıl oluşturulduğu çözümlenmiştir. Böylelikle izleyiciye, "yerellik* olarak verilen unsurların neler olduğu odaya çıkarılmıştır. Dördüncü bölümde de, genel anlamda dizinin yerellik söylemi, küreselleşme ve yerelleşme tartışmalarından yola çıkılarak ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böylelikle dizi metinlerinin alt yapısında izleyiciye nasıl bir yerellik söyleminin sunulduğu bulunmaya çalışılmıştır. Çalışmanm sonunda seçilen örnek dizi içinde, Doğu ve Batı yerellik unsurları bulunmuştur. Bunun sonucunda dizi metnindeki yerelliğin "melez " bir yereöik okluğu ortaya çıkarılmıştır. Ancak bu yerellikte Doğu yerelliğinin; "bizim* yerelliğimizin baskın olduğu görülmüştür. Dizi metninin alt kodlarında da izleyiciye, küresellik karşısında yerelliklerin korunması gerektiği, "bizim" yerelliğimizin "üstün* olduğu, küreselleşme karşısında yerelliğe bağlı kalınması gerektiği, bu yerellikten kopmanın insanlara zarar getireceği verilmektedir. Bu çalışma ite, daha çok siyasal bilimlerde ete alınan yerellik söylemlerinin, kitle iletişim araçlarında da incelenmesine katkıda bulunulmak istenmiştir.