2020 tarihli ortaokul sınıf rehberlik programlarının ve önerilen etkinliklerin değer eğitimi açısından incelenmesi

Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın 2020 tarihli sınıf rehberlik programı doğrultusunda ortaokul kademesinde sınıf rehberlik etkinlikleri uygulanmaktadır. Bu etkinliklerde "kök değerler" ve "karakter güçleri" dikkate alınmıştır. Bu araştırmada, 2020 tarihli ortaokul sınıf rehberlik programını incelemek ve önerilen etkinliklerdeki değerleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çalışma, genel tarama modellerinden tekil tarama modeli kullanılarak yapılmıştır. Çalışma, tarama modeli bağlamında "doküman analizi tekniği" kullanılarak yapılmıştır. Doküman analiz sürecinde, betimsel analiz basamakları kullanılmıştır. Araştırmada kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmış ve 2020 tarihli ortaokul sınıf rehberlik programı ve programdaki kazanımlara yönelik hazırlanan 5, 6, 7 ve 8. sınıf düzeyindeki tüm etkinlikler analiz edilmiştir. Araştırmada değerlerin; gelişim alanları, sınıf düzeyleri ve değer sınıflamalarına göre hangi sıklıkta ve nasıl yer aldığı ayrı ayrı incelenmiştir. Araştırma sonucunda tüm sınıf düzeylerinde sosyal duygusal gelişim alanında daha fazla değerlere yer verildiği görülmüştür. Akademik gelişim alanı, değerlere yönelik etkinlikler içermekle birlikte, bu değerler sosyal duygusal alandaki kadar belirgin değildir. En az kariyer gelişim alanında değerlere yer verilmiştir. Sınıf seviyesi arttıkça, etkinliklerde yer alan değerlerin sayısının azaldığı görülmüştür. En çok değer içeren etkinlikler 5. sınıf seviyesinde bulunurken en az değer içeren etkinlikler 8. sınıf seviyesinde bulunmaktadır. Tüm sınıf düzeylerinde evrensel değerler, belirgin bir şekilde daha fazla vurgulanmıştır. Dini ve ahlaki değerler, evrensel değerlere kıyasla daha az yer almış olsa da, her sınıf düzeyinde dengeli bir şekilde dağıtılmıştır. Estetik, politik, bilimsel ve toplumsal değerlerin sayısı tüm sınıf seviyelerinde düşük orandadır. Rehberlik etkinliklerinde sevgi, sorumluluklarına duyarlılık, nezaket sahibi olma, çalışkanlık, saygı, yardımlaşma en çok bulunan değerlerdir. Hoşgörü, iyi niyetli olma, doğal çevreye duyarlılık, şükretme, barış, paylaşma, estetik duyarlılık, demokrasi bilinci, misafirperverlik, dayanışma, görgülü olma, centilmenlik, israf etmeme en az bulunan değerlerdir. Millet sevgisi, milli bilinç, vatanseverlik, özgürlük, bağımsızlık gibi değerlere ise etkinliklerde yeterince yer verilmediği görülmüştür.