2023 Kahramanmaraş depremlerini yaşayan üniversite öğrencilerinde travma sonrası psikolojik değişikliklerin ve ilişkili faktörlerin incelenmesi

Bu çalışmada, 2023 Kahramanmaraş depremlerine maruz kalan üniversite öğrencilerinin depremden 6 ve 12 ay sonraki psikolojik değişimlerinin karşılaştırılması ve bu değişimleri etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı, ilişki arayıcı nicel tasarıma sahip bu çalışma, bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 178 öğrenciyle prospektif olarak yürütülmüştür. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik Sermaye Algıları Ölçeği, DSM-5 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Kontrol Listesi, DSM-5 Depresyon Ölçeği (Erişkin) ve Travma Sonrası Değişim Ölçeği ile toplanmıştır. Analizler SPSS 27,0 paket programı kullanılarak Bağımlı ve Bağımsız İki Örnek t Testi, Wilcoxon Sıralı İşaret Testi, Mann Whitney U Testi ile yapılmıştır. Çalışma bulgularına göre, katılımcıların yaş ortalaması 22,30±3,03 (18-42) yıl olup, %60,1'i kadındır. Katılımcıların %26,4'ü eğitim fakültesine, %43,8'i ise 4. sınıfa kayıtlıdır. Deprem nedeniyle %60,7'sinin bir yakını vefat etmiştir. Travma Sonrası Değişim Ölçeği'nde 6.aya göre 12. ayda özgüven, kişilerarası katılım, farkındalık alt boyut ve toplam puan ortalamaları artmıştır (p<0,001). TSSB Kontrol Listesi'nde yeniden deneyimleme, kaçınma, aşırı uyarılmışlık alt boyut ve toplam puan ortalamaları 12. ayda 6.aya göre azalmıştır (p≤0,001). Ancak Depresyon Ölçeği'nde 12. ayda 6. aya göre artış (z=-8,837, p<0,001) ve psikolojik sermaye düzeylerinde fark olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Travma sonrası değişim ile psikolojik sermaye, aile bireylerinden veya yakın akrabalardan görülen destek ve üniversiteden görülen destek arasında pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0,05). TSSB'nin kadınlarda, deprem nedeniyle bir yakını vefat edenlerde yüksek olduğu, psikolojik sermaye ile negatif ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0,05). Depresyonun kadınlarda yüksek olduğu, psikolojik sermaye, hane geliri ve aile bireylerinden veya yakın akrabalardan görülen destek ile negatif ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinde depremden 12 ay sonra 6 ay öncesine göre psikolojik sermaye düzeyleri benzerken, travma sonrası değişim olumlu yönde artmış, TSSB belirtileri azalmış ancak depresyon düzeyleri artmıştır. Uzun vadeli psikososyal müdahaleler, psikolojik sermayeyi güçlendiren çalışmalar ve öğrencilerin deprem sonrası sosyal desteğe erişiminin artırılması önerilmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Deprem, Depresyon, Travma sonrası değişim, Travma sonrası stres bozukluğu, Üniversite öğrencisi