246 Numaralı Adıyaman kadı sicili (H.1329/M.1911 ) 71-140 sayfalarının transkripsiyonu ve değerlendirmesi

Tarih yazının icadı ile olay olmaktan olgu olma sürecini tamamlayan bilgileri insanların gelecek nesillere aktarmalarında yardımcı olan bilimdir. Osmanlı Devletinde hukuk kuralları hem şer'i hem de örfi hukuk kuralları için birbirini tamamlayan bütündür diyebiliriz. İşte burada şer'i hukuk kurallarına göre şekillenen kadı hükümlerinin kayıt edildiği aynı zamanda dönemin sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasi durumunun da anlaşılmasına kapı açan bu belgelerin varlığı oldukça kıymetlidir. Yerel tarih araştırmalarında kadı defterlerinin kaynak teşkil edeceğinin erken dönem örneklerini Halil İNALCIK ve ilk örneklerini Mustafa Çağatay ULUÇAY - İbrahim GÖKÇEN'in verdikleri bilinmektedir. Tarihçiye burada düşen ise incelemeleri yaparken objektif ve bilimsel olmaktır. Bu çalışma 246 numaralı Hısn-ı Mansur (Adıyaman) H.1329/ M. 1911 71-140 sayfalarını transkripsiyon ve değerlendirilmesidir. Osmanlı Devleti hukuk kurallarına kısaca değinip kadılık ve kadı sicilleri hakkında bilgi vermeye çalıştık. Hısn-ı Mansur, kadılık, şer'iye mahkemelerine ve daha önce Hısn-ı Mansur hakkında yapılmış çalışmalar hakkında da kısaca bilgiler verildikten sonra defter değerlendirilmiştir. Defterde adı geçen mahalle, köy, dava türleri, meslekler ve resmi görevliler tablolar halinde sunulmuştur. Transkripsiyon yörede yaşayan halkın geçim kaynağı, etnik köken farklılıkları, dini farklılıklar ile anlaşmazlık türleri ve sebepleri hakkında bilgiler vermektedir.