30 Ekim 2020 İzmir Seferihisar Depreminde hasar alan betonarme binaların analitik olarak incelenmesi

Son yıllarda ülkemiz pek çok depremle karşı karşıya kalmıştır. Mevcut yönetmeliklere uyum sağlama ve uygulama konusundaki eksiklikler, kontrolsüz imalat ve malzeme kullanımı gibi faktörler, depremlerde can ve mal kayıplarına neden olmuştur. Özellikle eski yönetmeliklerden modern yönetmeliklere geçiş dönemi, yapı güvenliği açısından zorluklarla dolu olmuştur. Depremlerin ardından görülen yaygın sorunlar arasında yumuşak kat etkisi, burulma düzensizliği, aderans ve kenetlenme problemleri, ağır ve kapalı çıkma gibi yapısal zayıflıklar, perde kullanımının yetersizliği ve zemin problemleri önemli yer tutmaktadır. Bu çalışma, 30 Ekim 2020 İzmir Seferihisar depremi neticesinde bir bloğu tamamen göçen, diğer bloğu ise depremi hasarsız atlatan benzer özelliklerdeki yapıların performans analizlerini içermektedir. A ve B blok olarak isimlendirilen betonarme yapılar İzmir'in Bayraklı ilçesinde bulunmaktadır. Bu yapılar, geometri, yapım yılı, işçilik ve malzeme özellikleri bakımından birebir aynıdır. Depremin ardından yapılan incelemeler sonucunda A blok yapısının hasarsız olduğu, ancak B blok yapısının yıkıldığı belirlenmiştir. A blok, B bloktan farklı olarak zemin katta 5 kolonluk bir çıkıntıya sahiptir. ETABS programı ile yapıya en yakın istasyondan alınan gerçek deprem ivme kayıtları kullanılarak doğrusal olmayan zaman tanım alanı analizleri yapılmış ve şekil değiştirmeler kontrol edilmiştir. Ayrıca Sonlu elemanlar programı ile TBDY 2018'e göre seçilen ve ölçeklendirilen 11 adet deprem ivme kaydıyla A blok yapısının performans düzeyi belirlenmiştir. Sonuçlar, İzmir Seferihisar depreminin bu yapıları yıkabilecek nitelikte ivmeler oluşturmadığını göstermektedir. A blok yapısının yıkılmaması da bunun bir kanıtıdır. B blok yapısı ise imalat hataları ve yapısal düzensizlikler sebebi ile yıkıldığı tespit edilmiştir. Yapılarda mevcut olan zayıf kat düzensizliği, yumuşak kat düzensizliği, ağır/kapalı çıkmalar, kısa kolon etkisi vb. birçok kusurun B blok yapısının toptan göçmesine sebep olduğu anlaşılmaktadır.