4-6 yaş çocuğa sahip ebeveynlerin istismar farkındalık düzeyinin algılanan ebeveyn tutumuyla olan ilişkisinin incelenmesi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, 4-6 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin algılanan ebeveyn tutumu ile istismar farkındalığı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı ilişki arayıcı tipte olup, örneklemi 4-6 yaş çocuğa sahip 113 anne ve baba oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında, Sosyodemografik Bilgi Formu, İstismar Farkındalık Ölçeği Ebeveyn Formu ve Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutum Ölçeği – Çocuk Formu olmak üzere üç farklı form kullanılmıştır. Araştırma verileri Aralık 2022 – Kasım 2023 tarihleri arasında Qualtrics uygulaması üzerinden online olarak toplanmıştır. Verilerinin değerlendirmesi, tanımlayıcı analizler, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis H Testi, korelasyon analizi ve regresyon analizi ile yapılmıştır. Bulgular: Ebeveynlere Yönelik İstismar Farkındalık Ölçeği puan ortalaması 58.44± 5.85 olarak bulunmuştur. Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği alt boyut puan ortalamaları ise; duygusal sıcaklık anne 17.42 ± 4.4, duygusal sıcaklık baba 16.48± 4.86, aşırı koruyuculuk anne 20.34 ± 5.03, aşırı koruyuculuk baba 18.81± 5.04, reddedicilik anne 11.50 ± 4.64 ve reddedicilik baba 11.04± 4.18 şeklinde hesaplanmıştır. Katılımcıların istismar farkındalık ölçeği toplam puanları demografik özelliklere (yaş, cinsiyet, aile tipi, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, çalışma durumu, evlilik durumu, eş çalışma durumu, çocuk sayısı) göre karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir (p>0,05). Korelasyon analizi sonuçlarına göre aşırı koruyuculuk baba ile istismar farkındalık ölçeği, reddedicilik anne ile istismar farkındalık ölçeği ve reddedicilik baba ile istismar farkındalık ölçeği arasında ilişki bulunmuştur (p<0,05). Regresyon analizi ile istismar farkındalığını etkileyen faktörlere bakılmış, reddedicilik anne ve duygusal sıcaklık anne alt boyutlarının istismar farkındalığını etkilediği görülmüştür (Reddedicilik anne (t): 4.46; duygusal sıcaklık anne (t): 2.97; p<0,05). Sonuç: Yapılan araştırma sonucunda ebeveynlerin istismar farkındalık düzeyinin orta düzeyde olduğu, algılanan ebeveyn tutumlarından aşırı koruyucu baba, reddedici anne ve reddedici baba tutumlarında istismar farkındalık düzeyinin daha az olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonuçları, kişinin maruz kaldığı ebeveyn tutumunun istismar açısından bir sonraki nesil için de önemli olduğunu göstermektedir. Bu nedenle istismar farkındalığını artırmak amaçlı ebeveynlere eğitimler verilmesi, istismar farkındalığına etki eden ebeveyn tutumlarına dikkat çekilerek, bireylerde bu yönde farkındalık kazandıracak projeler üretilmesi ve uygulanması önerilmektedir.