4217 numaralı nüfus defterine göre Edirne eyaleti, Edirne livası, Dimetoka kazası demografik değerlendirmesi

Bu çalışma, 4217 numaralı nüfus defterine dayanarak Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıl ortalarında Edirne Eyaleti'ne bağlı Dimetoka kazasının demografik yapısını incelemektedir. Dimetoka, Osmanlı'nın Rumeli'deki ilk önemli merkezlerinden biri olması ve stratejik konumu itibarıyla tarih boyunca büyük önem arz etmiştir. Tezin temel amacı, Dimetoka'ya bağlı 44 köy ve 2 mahallenin erkek nüfusu üzerinden yaş grupları, meslek dağılımı, askerlik durumu, eğitim bilgisi, fiziksel özellikler ve göç hareketleri gibi değişkenleri inceleyerek bölgenin sosyal yapısını mikro düzeyde analiz etmektir. Bu doğrultuda nüfus kayıtları üzerinden nitel veri analizi yapılmış; elde edilen bulgular tablolarla desteklenmiştir. Söz konusu defterdeki kayıtlar, Rumi 1260–1269 (Miladi 1844–1853) yıllarını kapsamaktadır. Çalışmada dikkat çeken en önemli unsurlardan biri, nüfusun büyük çoğunluğunun rençber esnafından oluşmasıdır. Ayrıca askerlik, eğitim ve sağlık bilgileri de kayıt altına alınmıştır. Kayıtlar arasında şahıslara dair fiziksel betimlemelere, lakaplara ve bazı sağlık bilgilerine de yer verilmesi, bu defteri yalnızca bir nüfus kaydı olmaktan çıkararak sosyal tarih açısından zengin bir kaynak hâline getirmiştir. Sonuç olarak bu tez, 4217 numaralı Dimetoka nüfus defterindeki demografik verilerin detaylı bir biçimde analiz edildiği özgün bir çalışmadır. Anahtar Kelimeler: Dimetoka, Demografik Yapı Nüfus Defteri