5. sınıf öğrencilerinin rica söz edimi ile ilgili üretimleri üzerine bir inceleme

Bu araştırma, beşinci sınıf öğrencilerinin rica söz edimini nasıl gerçekleştirdiklerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın temel hedefi, öğrencilerin farklı bağlamlarda birinden bir şey isteme durumunda hangi stratejileri kullandıklarını ve rica söz edimini oluşturan ögeleri ne ölçüde gerçekleştirdiklerini belirlemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli çerçevesinde desenlenmiştir. Veri toplama aracı olarak, dokuz farklı bağlamdan oluşan bir Konuşma Tamamlama Testi kullanılmıştır. Bu bağlamlar, öğrencilerin sosyal statü farklılıklarını, iletişim kanallarını ve durum çeşitliliğini yansıtacak şekilde düzenlenmiştir. Uygulama 2023-2024 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde gerçekleştirilmiş; üç farklı okulda toplam 90 beşinci sınıf öğrencisinden veri toplanmıştır. Elde edilen yanıtlar, Blum-Kulka ve Olshtain'in (1984) geliştirdiği rica stratejileri modeli ile Polat'ın (2010) söz edimi ölçme aracı temel alınarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin ifadeleri hem rica stratejileri (doğrudan, dolaylı, alışılagelmiş dolaylı vs.) hem de rica söz edimini oluşturan ögeler (selamlama, seslenme, incelik bildirimi, gerekçe bildirimi, istek bildirimi, isteğe hazırlık) açısından değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrencilerin bağlamlara göre farklı stratejiler benimsediği, ancak özellikle resmi bağlamlarda ve yazılı iletişimde (telefon, e-posta) rica ögelerini eksik kullandıkları görülmüştür. Bu bulgular, orta öğretim düzeyinde pragmatik yeterliliğin geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.