5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında zimmet suçları

Bankacılık zimmeti suçu, banka çalışanlarının görevleri gereği sahip oldukları yetkileri kötüye kullanarak bankaya ait para veya değerleri kişisel çıkarları doğrultusunda zimmetlerine geçirmeleriyle oluşmaktadır. Doktrin ve yargı kararlarında zimmete geçirme, bir mal üzerinde malik gibi tasarrufta bulunma veya mal edinme şeklinde tanımlanmaktadır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'na göre, bankaların mülkiyetindeki ya da bankada bulunan mal varlıklarını haksız şekilde edinen banka personelinin bankacılık zimmeti suçu kapsamında cezalandırılır. Bankacılık sektörünün ekonomik sistem içindeki rolünün artmasıyla birlikte bu suça ilişkin düzenlemeler de zamanla değişim göstermiştir. İlk olarak 4389 sayılı Bankalar Kanunu ile kamu görevlisi sıfatı taşımayan banka personelinin de zimmet suçundan sorumlu tutulması mümkün hale getirilmiş; bu yaklaşım 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile sürdürülerek daha kapsamlı düzenlemeler getirilmiştir. Türkiye'de bankacılık sisteminde meydana gelen yolsuzlukların önemli bir kısmını oluşturan bankacılık zimmeti suçu, yalnızca maddi kayıplara yol açmamakta, aynı zamanda finansal istikrarı ve kamu güvenini tehdit eden ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Bu çalışma, söz konusu suçu ceza hukuku bağlamında normatif ve uygulamaya dönük yönleriyle ele almayı amaçlamaktadır. İlk bölümde, zimmet ve bankacılık zimmeti kavramları teorik çerçevede incelenmiş; suçun tarihsel gelişimi ile farklı ülke hukuklarındaki düzenlemeler mukayeseli olarak değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, suçun hukuki niteliği, yapısal unsurları, işleniş biçimleri ve 5411 sayılı Kanun çerçevesinde getirilen özel hükümler ayrıntılı biçimde ele alınmış; Yargıtay kararları ışığında uygulamadaki yeri tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, soruşturma ve kovuşturma süreçleri ile bu suça özgü yaptırımlar değerlendirilmiş, benzer suç tipleriyle karşılaştırmalı bir inceleme yapılmıştır. Sonuç bölümünde, uygulamada karşılaşılan temel sorunlar tespit edilerek çözüm önerileri sunulmuş ve bu yolla çalışmanın literatüre katkı sağlaması hedeflenmiştir. Anahtar kelimeler: Bankacılık Zimmeti, Etkin Pişmanlık, Banka Personeli, 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu, Banka.