6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin serbest yazma çalışmalarının metindilbilimsel ölçütlere göre incelenmesi

Bu çalışmada; ortaokul 6, 7 ve 8. sınıf kademelerinde eğitim gören öğrencilerin, serbest yazılı anlatımlarında metindilbilimsel bağlaşıklık ve bağdaşıklık unsurlarını kullanım durumları; öğrencilerin konu tercihi, metin türü tercihi ve metin başarı durumları incelenmiştir. Araştırmada betimsel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Verilerinin incelenmesinde nitel yöntemlerden betimsel analiz kullanılmıştır. Çalışma Sivas ilinde Hafik ilçesi Şehit Süleyman Aydın İmam Hatip Ortaokulu'nda eğitim gören 42 öğrenci ile yürütülmüştür. Öğrencilerin oluşturdukları yazılı metinlerde; yinelemeleri, gönderim unsurlarını, değiştirim unsurlarını, eksiltili yapıları, bağlama ögelerini, zaman ve görünüş unsurlarını, koşut yapıları, başlığı, ana fikir tümcesini, biçemsel unsurları ve içerik şemasını kullanım durumları belirlenmiştir. Araştırma verilerinin incelenmesi sürecinde; sözcüksel bağlaşıklığı doğru ve etkili kullanma, dil bilgisel bağlaşıklığı doğru ve etkili kullanma, bağdaşıklık ögelerini doğru ve etkili kullanma kategorilerinden oluşan bir değerlendirme rubriği hazırlanmış çözümleme sürecinde elde edilen veriler bu rubriğe göre incelenmiştir. Çalışmada bulgular sınıf düzeylerine göre tablolaştırılarak öğrencilerin konu seçimleri, metin başarı durumları, metin türü seçimleri, bağlaşıklık ve bağdaşıklık ögelerini kullanım oranları incelenmiştir. Bunun yanında öğrenci metinleri zaman ve görünüş, noktalama ve yazım kuralları, dil bilgisel kurallar açısından incelenerek elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Buna göre öğrencilerin; yazım kuralları ve noktalama işaretlerini doğru kullanma düzeylerinin yetersiz olduğu, bir metnin taşıması gereken biçimsel özelliklere uygun metinler üretemedikleri, metin içi zamansal tutarsızlıklara sıklıkla yer verdikleri tespit edilmiştir. Metin başarı durumları incelendiğinde ise 8. sınıf öğrencilerinin başarılı metin üretme düzeylerinin 7. ve 6. sınıf öğrencilerinden daha fazla olduğu, ayrıca bağlaşıklık ve bağdaşıklık unsurlarını doğru ve etkili bir biçimde kullanmanın metin başarısını olumlu etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.