6. Sınıf Öğrencilerinin Demokratik Değerlere Sahip Olup Olmamalarına İlişkin Öğrenci ve Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi

Öz: Toplumun değer yargılarının ileriki nesillere aktarılması, eğitim amaçlarından biridir. Değerler bireylerle birlikte gelecek nesillere aktarılırken, eğitimcilere de değerlerin aktarılması sürecinde önemli görevler düşmektedir. Bu araştırmanın amacı Girne ilçesindeki 6. sınıf öğrencilerinin demokratik değerlere sahip olup olmadıklarını derinlemesine incelemektir. Bu temel amaç doğrultusunda, çalışma ayrıca öğretmenlerin demokratik değerleri öğrenme-öğretme sürecinde öğrencilere nasıl kazandırdıklarını, bu süreçte karşılaştıkları problemleri ve öğrencilerin bu değerlere daha iyi nasıl sahip olabileceğine ilişkin önerilerini incelemeyi hedeflemektedir. Bu araştırma nicel ve nitel yaklaşımları kapsayan durum çalışması şeklinde desenlenmiştir. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak „Öğrencilerin Demokratik Değerlerine İlişkin Anket‟ uygulanırken, nitel veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2014-2015 öğretim yılında Girne ilçesinin merkezinde bulunan üç ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 345 6. sınıf öğrencisi ve bu öğrencilere ders veren 21 öğretmen oluşturmaktadır. Öğrencilerden toplanan nicel veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilirken, öğretmenlerden toplanan nitel veriler içerik analizine tabi tutularak tematik olarak analiz edilmiştir. Nicel bulgular öğrencilerin Saygılı olmak, Kibar olmak, Hoşgörülü olmak ve İşbirliği yapmak demokratik davranışlarına „Nadiren‟ sahip olduklarını ortaya çıkarmıştır. Nitel bulgular, ağırlık olarak öğrencilerin bu değerlere az sahip olduğunu ortaya çıkarmasına rağmen, öğretmenlerin öğrencilerin bu değerlere sahip olup olmamalarına ilişkin hem olumlu, hem olumsuz, hem de kararsız görüşlerini ortaya koymuştur. Bunun yanında, bulgular öğretmenlerin bu değerleri kazandırmaya ilişkin açıklama yapma, telkin, model olma ve grup çalışması yöntem ve tekniklerini kullandıklarını ortaya çıkarmıştır. Bulgular Öğrencilerin bireysel farklılıklarının, Öğrenme-öğretme ortamının, Öğretmenin mesleki bilgi yetersizliği ve kaygılarının, Zaman yetersizliğinin, ve Aile ve toplumun rolünün bu değerlerin kazandırılmasını sınırladığını da ortaya çıkarmış ve bu sınırlayan durumlara ilişkin öneriler yapılmıştır. Araştırma sonunda ise elde edilen bulgular ışığında uygulamaya ve yapılacak araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Ortaöğretim, değerler, demokratik değerler.