6. sınıf zihinsel yetersizliği olan öğrencilere fen öğretimi: Farklı yöntem ve tekniklerle zenginleştirilmiş 5E öğretim modeli

Fen bilimleri dersinin öğrencilerin çevrelerinde gerçekleşen olayları yorumlama ve bu olaylara sistematik çözümler bulmayı hedefleyen yönünün olduğu düşünülürse bireylerin hayatı için etkili bir şekilde fen öğrenmenin önemi daha iyi anlaşılmaktadır. Hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin normal gelişim gösteren akranlarına göre öğrenme bakımından daha yavaş ve dezavantajlı şekilde öğrenme hızına sahip olduğu bilinmektedir. Bu öğrencilerin normal gelişim gösteren öğrencilerden farklılıkları göz önüne alındığında etkili fen öğretimi yapmanın öğrenci ihtiyaçlarına göre hazırlanmış olan ders materyallerinden, kazanımlardan ve ders içeriklerinden geçtiği söylenebilir. Bu araştırmada yöntem olarak eylem araştırması kullanılmıştır. Eylem araştırmalarında problemli bir durumun iyileştirilmesi ve bu duruma çözüm yollarının bulunması amaçlanmaktadır. Bu amaçla araştırmada 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılında Çanakkale Merkez Şemsettin Fatma Çamoğlu Ortaokulunda öğrenim gören üç hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrenci ile çalışılmıştır. Öğrencilere etkili fen öğretimi yapılabilmesi amacıyla öncelikle alanyazın taraması ve bu doğrultuda ihtiyaç analizi yapılmıştır. Ayrıca, ihtiyaçların belirlenerek ders planlarının hazırlanabilmesi için öğrenci, öğretmen ve velilerle yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme verilerinin çözümlenmesi için içerik analizinden yararlanılmıştır. Ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda 5E öğretim modeli temelinde farklı öğretim yöntem ve tekniklerin olduğu ve özel öğretim yöntemlerinin de kullanıldığı ders planları oluşturulmuştur. Çalışmanın amacı doğrultusunda, hafif düzey zihinsel yetersizliğe sahip öğrencilerin bilimsel içeriğin öğrenilmesini sağlamanın yanı sıra bilimsel süreç becerilerinin geliştirilmesi amacıyla ders planlarına çeşitli deney ve etkinlikler yerleştirilmiş olup bu içeriklerin içerisinde farklı bilimsel süreç becerilerine yer verilmiştir. Öğrenciler, uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulmuş olan 'Madde ve Isı ünitesi Bilimsel Süreç Becerileri Testi' ve 'Madde ve Isı Ünitesi Akademik Başarı Testi' öntest olarak çalışmaya başlamadan önce uygulanmıştır. Öğrencilere araştırmacı tarafından hazırlanan ders planlarıyla öğretim uygulandıktan sonra 'Madde ve Isı Ünitesi Bilimsel Süreç Becerileri Testi' ve 'Madde ve Isı Ünitesi Akademik Başarı Testi' sontest olarak yeniden uygulanmıştır. Ayrıca araştırma sürecine ilişkin olarak öğrenci ve araştırmacı görüşleri ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda, öğrencilerin akademik başarılarında ve bilimsel süreç becerilerinde artış olduğu görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin araştırma esnasında karşılaştıkları öğretim sürecine ilişkin olarak olumlu ifadelerle durumu nitelendirdikleri görülmüştür. Bu bulgular doğrultusunda hafif düzey zihinsel yetersizliğe sahip öğrencilere fen öğretimi yapılırken alanyazında bulunan ihtiyaçlar ve öğrenci, veli ve öğretmen görüşleri doğrultusunda ortaya çıkan öğretimsel ihtiyaçlara göre ders planlayıp uygulamanın öğrencilerin fen akademik başarılarına ve bilimsel süreç becerilerine olumlu olarak katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin ders sürecine ilişkin olumlu fikirlere sahip oldukları da tespit edilmiştir.