60+ bireylerin fiziksel aktivite engelleri, egzersiz sağlık inançları, fiziksel uygunlukları ile fiziksel aktivite düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Tazelenme Üniversitesi örneği

Amaç: Bu çalışma, 60 yaş ve üzeri bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri ile egzersiz sağlık inançları, fiziksel aktiviteye yönelik algıladıkları engelleri ve fiziksel uygunluk düzeyleri arasındaki ilişkileri kapsamlı bir şekilde incelemek amacıyla gerçekleştirildi. Yöntem: Kesitsel ve ilişkisel tarama deseninde yürütülen çalışmada, Antalya ilinde yaşayan ve Tazelenme Üniversitesi'ne düzenli olarak katılım sağlayan toplam 213 yaşlı birey yer aldı. Veriler; Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Fiziksel Aktivite Ölçeği (PASE), Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (ESİMÖ), Fiziksel Aktivite Engelleri Ölçeği (FAEÖ) ve Senior Fitness Test bileşenleri aracılığıyla toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile değişkenler arası ilişkileri incelemek için Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. İki grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t-testi, çoklu grup karşılaştırmalarında One-Way ANOVA testi kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların ortalama fiziksel aktivite düzeyi (PASE Puanı) 67,30 ± 29,82 olarak saptandı. Fiziksel aktivite düzeyi ile algılanan engeller arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve zayıf bir ilişki (r = -0.156, p < .05) bulundu. Fiziksel aktivite düzeyi ile fiziksel uygunluk parametrelerinden otur-kalk (r = .270, p < .001), kol kıvırma (r = .268, p < .001), 2 dakika adım (r = .379, p < .001) ve sandalye otur-uzan (r = .198, p = .004) testleri arasında pozitif, Kalk ve Yürü (r = -0.316, p < .05) testi ile negatif anlamlı ilişkiler gözlendi. Buna karşın, egzersiz sağlık inançları ile fiziksel aktivite düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptanamadı (p > .05). Sonuç: İncelenen yaşlı grubun fiziksel aktivite düzeyinin düşük seviyede olduğu ve fiziksel aktivite davranışını belirlemede, olumlu sağlık inançlarından ziyade algılanan engellerin ve mevcut fonksiyonel kapasitenin daha baskın olduğu sonucuna varıldı. Bu durum, yaşlılara yönelik fiziksel aktivite müdahalelerinin, yalnızca bilgi vermeye değil, bireyselleştirilmiş engelleri aşmaya ve fonksiyonel kapasiteyi artırmaya odaklanması gerektiğini göstermektedir.