7. sınıf öğrencilerinin atık yönetimine ilişkin görüşleri ve argüman düzeyleri: Bir eylem araştırması

Bu çalışmada, ortaokul yedinci sınıftaki öğrencilerin sosyobilimsel bir konu olan atık yönetimi ile ilgili görüşlerini ve argümantasyon uygulamasında ortaya çıkan argüman düzeylerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim öğretim yılının kış döneminde Rize ili Merkez ilçesine bağlı Kömürcüler Ortaokulu'nda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini yedinci sınıfta öğrenim görmekte olan 18 öğrenci oluşturmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırmasının uygulandığı bu çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşama eylem araştırmasının durum tespiti basamağına yönelik olarak yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeleri kapsamaktadır. Bu görüşmelerde elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak kod, kategori ve temalar belirlenmiştir. İkinci aşama eylem araştırmasının uygulama basamağında yer alan argümantasyon etkinliği ile devam etmiştir. Bu aşamanın sonunda öğrencilere argümantasyon temelli etkinlik kağıtları (ATEK) verilerek yazılı açıklamaları alınmıştır. Bu yazılı açıklamalar ''Argümantasyon Değerlendirme Rubriği'' kullanılarak analiz edilmiş ve öğrencilerin argüman düzeyleri belirlenmiştir. Üçüncü aşamada ise ilk aşamada uygulanan görüşme formundaki bir soru tekrar uygulanarak öğrencilerin atık yönetimine ilişkin görüşlerinin argümantasyon uygulamasından nasıl etkilendiği ortaya çıkarılmıştır. Araştırma sonucunda; araştırmaya katılan öğrencilerin başlangıçta atık yönetimi konusunda bilgilerinin eksik olduğu görülmüştür. Bu durum öğrencilerin ATEK aracılığıyla belirlenen argüman düzeylerinin çoğunlukla Düzey 2'de (iddia+veri) yoğunlaşmasına neden olmuş olabilir. Diğer yandan öğrencilerin bir kısmının Düzey 4 ve 5'te argüman üretebilmeleri, argümantasyon etkinliğinin atık yönetimine ilişkin süreçler ve olgularla ilgili farklı bakış açıları geliştirmede etkili olduğunu gösterebilir. Bu bağlamda özellikle kırsal bölgelerde yaşayan öğrencilerin atık yönetimi gibi toplumsal meselelere yönelik farkındalıklarını ve argüman düzeylerini geliştirmek için fen derslerine SBK argümantasyonunun entegre edilmesi gerektiği önerilmiştir.