73 numaralı Mühimme defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (1-120)

Mühimme Defterleri, Osmanlı Devleti'nde üst düzey karar organı olan Divân-ı Hümâyûn'a ait ferman suretlerinin toplanmasıyla oluşan defterlerdir. Mühimme Defterleri, Divân-ı Hümâyûn'da görüşülüp karara bağlanan önemli konuların yazılmasıyla ortaya çıktığından büyük önem arz etmektedir. Divân-ı Hümâyûn'a intikal eden siyasi, iktisadi, içtimai ve sosyal olayları aydınlatacak nitelikte pek çok bilgiyi bu defterlerde bulmak mümkündür. Transkripsiyon ve değerlendirmesini yaptığımız 73 numaralı Mühimme Defteri, III. Murat döneminin (1574-1595) son yılı ile III. Mehmet döneminin (1595-1603) ilk yılını kapsamaktadır. Osmanlı Devleti'nin 1594-1595 yıllarında karşı karşıya kaldığı en büyük sorunlardan biri olan eşkıyalık faaliyetleri, defterin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Ayrıca zahire temini, sefer, kasaplık, köprü tamiri, cami yapımı, sancakların birleştirilmesi, tayin, hassa çayırları gibi çeşitli konular da defterde geçmektedir. Çalışmamızda Divân-ı Hümâyûn ve Mühimme Defterleri hakkında genel bilgilerin yanı sıra incelenen defterin şekil ve muhteva özellikleri, transkripsiyon ve değerlendirmesine yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda indeks ve 73 numaralı Mühimme Defterinin fotokopisi yer almaktadır. Anahtar kelimeler: Mühimme Defterleri, Divân-ı Hümâyûn, Mühimme, Eşkıyalık, Zahire