8. sınıf öğrencilerinin sözcük türlerine ilişkin kavram tanımları ve kavram imgeleri

Kavram tanımı ve kavram imgesi terimleri matematik eğitimi alanyazınında ilk kez 1980 yılında Vinner ve Hershkowitz tarafından akademik çalışmalarda kullanılmıştır. Türkçe öğretimi alanında çeşitli kavramlara ilişkin çalışmalar yapılmış olmakla birlikte bu çalışmalar kavram imgesi boyutunda olmamış, genellikle dil bilgisi alanındaki kimi kavramlara ilişkin yanılgılara yönelik çalışmalar yapılmıştır. Kavram tanımı, bir kavramı ayrıntıya girmeden doğru ve genel olarak açıklayan sözcükler bütünüdür. İlgili alanyazında kavram imajı olarak kullanılan ve bu çalışmada kavram imgesi terimi olarak ele alınması yeğlenen kavram imgesi ise bir kavramın bireyin zihninde çağrıştırdığı tüm zihinsel görüntüleri, imgeleri, işlemleri, ilişkileri, süreçleri ve kavrama ait özellikleri kapsayan bilişsel yapının toplamıdır. Bir kavram bireyin zihninde tek bir biçimde yer etmez; ilgili kavrama ait sözel ifadeler, görseller, duyumlar, tutumlar, anılar, çağrışımlar gibi kavrama ait pek çok unsur zihinde barındırılır. Bundan dolayı konuyu ele alırken tek bir kavram imgesinden çok, çeşitli kavram imgelerinden söz etmek daha doğru olabilir. Kavram imgeleri tüm bilişsel yapının toplamı olduğundan bazen kavram tanımıyla uyuşmayabilir hatta tümüyle yanlış olabilir. Türkçe öğretiminde öğrencilerin verimli bir öğrenme sağlayabilmesi için kavramlara ilişkin tanım ve imgelerinin doğru ve eksiksiz olması çok önemlidir. Öğrencilerin ilgili kavramları nasıl tanımladıklarına ve hangi kavram imgelerine sahip olduklarına bakılarak eksiklerin giderilmesi, yanlışların düzeltilmesi sağlanabilir. Bu noktadan hareketle çalışmada '8. sınıf öğrencilerinin sözcük türlerine ilişkin kavram tanımları ve kavram imgeleri nasıldır?' sorusuna yanıt aranacaktır. Çalışmanın deseni betimsel desendir, çalışma nitel bir araştırma olup bu çalışmada olgubilimsel yöntem kullanılmıştır. Açık uçlu sorularla ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin sözcük türleri konusuna ilişkin kavram tanımları ve kavram imgeleri sorulmuş, kavram imgeleri diğer katılımcılardan farklı olanlarla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Bu çalışmada araştırılacak kavram alanının belirlenmesi için uzman ve öğretmen görüşleri alınarak dil bilgisi öğretiminde güçlük yaşanan kavramların neler olduğu sorulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kavram, kavram tanımı, kavram imgesi, Türkçe dil bilgisi öğretimi, sözcük türleri.