A tipi ve B tipi kişilik özellikleri ile iş stresi ve işe yabancılaşma arasındaki ilişkinin belirlenmesi üzerine bir araştırma

Geçmişten günümüze değişen dünya koşullarında, bireyin önemi her geçen gün artmaktadır. Bireyi oluşturan en temel özellikler kişilik üzerinde toplanmış olup, bu özellikler ile birey hakkında bir fikir yürütebilmek mümkün olmaya başlamıştır. Araştırmaların birçoğunda kişiliklerine göre bireyleri kategorize edilebilmek kurumlar açısından önem taşımaktadır. Kurumlar değişen dünyaya ayak uydurmak ve doğru çalışanı seçmek için kişiliğe ihtiyaç duyabilmektedir. Bunların dışında kurumda çalışmakta olan bireylerin doğru işlere yönlendirilebilmesi içinde kişilik önem arz etmektedir. Çalışanların uygun işlerde daha verimli ve mutlu çalışması, kuruma uzun vadede fayda sağlayabilmektedir. Bunların dışında işten ayrılma, işe devamsızlık, performans düşüklüğü, personel devir hızında azalma, iş stresi ve yabancılaşma gibi olumsuz durumların önüne geçmek içinde önemlidir. Bu araştırma özel sektörde çalışan beyaz yakalı çalışanların A ve B tipi kişilik özelliklerine göre iş stresi ve işe yabancılaşmanın arasındaki ilişkiyi ölçmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Eylül 2021 yılı ile Aralık 2021 yılı arasında Türkiye'de özel sektörde çalışan beyaz yakalı 242 kişi üzerinde uygulanmıştır. Araştırmada verileri toplanmak için nicel araştırma yöntemi olan anket yöntemi kullanılmıştır. Ankette toplam 31 ifade bulunmaktadır. Ankette demografik özelliklerle ilgili ifadelerin yanında üç farklı ölçekte kullanılmıştır. Bunlar "A Tipi ve B Tipi Kişilik Tipolojileri Envanteri", "İş Stresi Ölçeği" ve "İşe Yabancılaşma Ölçeği" olarak sıralanabilir. Toplanan veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Ölçeklerin güvenilirliğini ölçmek için güvenilirlik testi yapılmıştır. A ve B tipi kişilik özelliklerinin iş stresi ve işe yabancılaşma arasındaki ilişkiyi analiz etmek için Pearson Korelasyon testi uygulanmıştır. Demografik özelliklerin A ve B tipi ile iş stresi ve işe yabancılaşma durumuna göre farklılık gösterip göstermediğini ölçmek için T-testi ve Anova testi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre özel sektörde çalışan beyaz yakalı çalışanların, A ve B tipi kişilik özelliklerine göre iş stresi ve işe yabancılaşma arasında anlamlı pozitif yönde bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmaya katılan kişilerden, A tipi kişilik özellikleri gösteren katılımcıların B tipi kişilik özellikleri gösteren katılımcılarında daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca A tipi kişilik özellikleri gösteren çalışanların, iş stresi ve işe yabancılaşma durumlarını yaşama olasılığının daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçları kurumsal açıdan değerlendirildiğinde; A tipi kişilik özelliklere sahip bireylerin sayıca fazla olması, kurumlar için olumsuz etkenler olan iş stresi ve işe yabancılaşmanın ortaya çıkma ihtimalini arttırmaktadır. Buna bağlı olarak kurumların verimliliği azalırken, maddi kayıpları artabilmektedir. Kurumların gelecekleri açısından, iş stresi ve işe yabancılaşmanın önüne geçmesinde kişilik kavramının irdelenmesi önemli görülmektedir.