Abdullah Nedim: Hayatı, eserleri ve edebi kişiliği

19. yüzyıldaki Mısır Edebiyatınının önde gelen isimlerinden, yazar, gazeteci, hatip ve şair Abdullah Nedîm'i işlediğimiz bu tezimizde, sömürge düzenine karşı baş kaldırı hareketine konuşmaları ve yazıları ile korkusuzca ve samimiyetle katılan Mısırlı Nedîm'in hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri ele alınmıştır. Nedîm'in hayatındaki dönüm noktası Kâhire'de Mahmud Sami el-Barudi ile tanışması ve 1881 yılında Urâbi ayaklanmasına katılması olmuştur. Ayaklanmaya destek olmak için et-Tenkît ve't-Tebkît dergisini çıkarmış ve ayaklanmanın sesi olmuştur. İngiliz ordusuna karşı Ahmed Urâbi ve Mahmud Sami el-Barudi ile Arapların yenilgisiyle sonuçlanan Tel el-Kebir savaşına katılmıştır. Nedîm güçlü, iradeli, tatlı dilli, büyüleyici bir hatip ve mükemmel bir motivasyon ustasıydı. Kitlelerin nasıl düşündüğünü bilir, konuşmalarını bu doğrultuda yapardı. Çıkardığı üç dergiyle, gazetecilik mesleğinin zirvesine çıkmıştır. Sosyal reform alanında, devrinin zengin ve fakirlerini eleştirenlerin başındaydı. Sosyal çağrısının ekseninde dayanışma vardı. Bu yüzden hayır ve dayanışma cemiyetleri inşa etmiş, halk arasında eğitim ve yardımlaşmanın yaygınlaşmasını hedeflemiştir. Kültür alanında Nedîm, Arap edebiyatının en büyük müellifleri arasında yer almaktadır. Hayatı boyunca ve özellikle saklanma döneminde ilmi ve edebi birçok eser yazmıştır. Makalelerinde, insanların bilinçlenmesine sebep olacak hayati konulara değinmiştir. Nedîm, halk edebiyatının en büyük şahsiyetlerinden biriydi. Bu edebiyatı, modern uyanışın hedefleri, talimatları ve sosyal ıslâh ile genişletmeyi başardı. Nedîm'in edebiyatı, sınıf ayrımı gözetmeksizin halkın tümüne hitap ediyordu. Edebiyata dair tüm yaptıkları, konuşmaları, şiirleri, diyalogları, hitabeti, sosyal makaleleri, edebi oyunları halk içindi. Meşhur kimseler, fellâhlar, zenginler bu edebi türlerden istifade ederdi. Sosyal konular hakkında kaleme aldığı zecelleri, genel olarak zecel sanatına ışık tutmuştur. Tezimizde, Nedîm' in yaşadığı dönemde hayatına etki eden faktörler, edebiyat dünyasına atılması, batılılaşmaya karşı verdiği mücadele, sürgün dönemleri, eserleri ve çıkardığı dergilere yer verilmiştir.