Abrank Surp Tavit Manastırı'nın korunması ve yeniden işlevlendirilmesi için bir öneri

Anadolu'nun kuzeydoğusunda yer alan Erzincan tarih boyunca birçok medeniyetin iz bıraktığı bir şehirdir. Ermeniler için de önemli olan şehir pagan dönemlerinden beri inanç merkezi konumundadır. İnanç merkezi olma özelliği Hristiyanlık döneminde de süregelmiştir. Hristiyanlığın erken dönemlerinde Aydınlatıcı Surp Krikor Lusavoriç tarafından tapınaklar yıkılarak bölgedeki ilk manastırlar kurulmuştur. Bölgede yer alan ve geleneğe göre Aziz Krikor tarafından kurulan Abrank Surp Tavit Manastırı'nın kuruluş tarihi net değildir. Abrank Surp Tavit Manastırı Erzincan İli, Tercan İlçesi, Üçpınar Köyü yakınlarındadır. Höbek Dağı'nın kuzeybatı yamacına kurulmuştur. Manastır yapıları farklı kotlarda gruplar halinde yerleşim göstermektedir. Alt kot yerleşkede duvarlarla çevrili avlu içerisinde manastır kilisesi ve ek yapıları bulunmaktadır. Avlunun kuzeybatısında ise çeşme ve başka yapı izleri görülmektedir. Şapel, önünde bulunan avlusu ve haçkar bu yerleşkenin güneyinde daha yüksek bir alana kurulmuştur. Mimari ile bağlantı kurmayan üçlü haçkar grubu ise şapelin kuzeydoğusunda doğal taş bir platform üzerine dikilmişlerdir. Manastırda dört adet haçkar bulunmaktadır. Kompozisyonlarının merkezlerinde haç vardır. Anlatım aracı olarak dini olayları ve inançları alegorik figürlerle yansıtmaktadır. Ermeni sanatının en karakteristik ögelerindendir. Manastırın belgelenmesi amacıyla yürütülen saha çalışmaları için Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kazılar ve Araştırmalar Daire Başkanlığı'ndan izin alınmış ve bakanlık tarafından görevlendirilen temsilci nezdinde saha çalışmaları tamamlanmıştır. Saha çalışmalarında yersel lazer tarama ve fotogrametri ile rölöve için altlık oluşturacak veriler elde edilmiş ve CAD ortamında belgeleme çizimleri yapılmıştır. Manastırı oluşturan yapıların; plan ve iç mekân özellikleri, cephe özellikleri, bezemeleri, malzeme ve yapım teknikleri, gözlemlenen bozulmaları detaylıca anlatılmıştır. Kilise ve şapelin restitüsyon önerileri çizilmiştir. Yapıların sağlığını iyileştirmek için ihtiyaç duydukları müdahaleler saptanarak koruma önerileri oluşturulmuştur. Manastırın kültürel kimliği dikkate alınarak ibadet faaliyetlerini engellememesi şartıyla anıt müze olarak yeniden işlevlendirilmesi önerilmiştir.