Engelliliği kabul ölçeği: Adaptasyonu ve psikometrik analizi

Bu çalışma Engelliliği Kabul Anketi'ni Türkçeye uyarlamak amacıyla yapıldı. Tıbbi model temel alınarak yapılmış olan ölçeğin orijinali (Linkowski, 1971), sosyal modeli temel alan maddeler eklenerek revize edildi. Sekiz bilişsel görüşmeyi içeren saha çalışması sonrası, geçerlilik çalışması öncesi yeterince açık olmayan, kafa karıştırıcı ve rahatsız edici maddeler düzeltildi. Geçerlik çalışması sırasında anket 252 engelli bireye uygulandı. Engelliliği Kabul Ölçeği ile elde edilen skorun geçerliğini sağlamak adına içerik, yapı ve kriter geçerlikleri sağlandı. Doğrulayıcı faktör analizi üç faktörlü modelin orta model uyumu olduğunu göstermiştir. Faktörlere dönüşüm (transformation), sınırlama (containment) ve genişleme (enlargement) isimleri verildi. Bilinen grup ile karşılaştırma analizi katılımcıların gelir seviyesi ve eğitim seviyesi yükseldikçe engelliliği kabul seviyelerinin yükseldiğini gösterdi. Ayrıca engelliliği kabul skoru genç, engelliliği doğuştan oluşmuş ve çalışan bireylerde daha yüksekti. Öte yandan ölçek skorlarıyla psikolojik sağlamlık ve işlev durumu arasında pozitif, kaygıyla ise negatif korelasyon bulundu. Türkçe Engelliliği Kabul Anketi'yle elde edilen skorların güvenirliği de vardır. Cronbach's alpha katsayıları sınırlama, dönüşüm ve genişleme faktörleri için sırayla .85, .76 ve.84 bulundu. Anket engelli bireylerin engelliliği kabul seviyelerini ölçmek için kullanılabilecek etkili bir araçtır. İlaveten yapılan veri analizleri; işlev durumu kontrol edildiğinde, psikolojik sağlamlık ve kaygının halen engelliliği kabul skorlarındaki değişkenliği açıkladığını ve görme engelli bireylerin engelliliği kabullerinin diğer engel grubundaki bireylere göre daha yüksek olduğunu gösterdi.