Acetamipridin testis toksisitesine karşı melatonin ve vitamin E'nin koruyucu etkilerinin araştırılması

Çalışmamızda, acetamipridin testiste neden olduğu histopatolojik hasar ve erkek üreme sistemi hormonları ve oskisdatif stres parametreleri üzerinde yaptığı değişikliklere karşı melatoninin ve vitamin E'nin koruyucu etkilerininin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. 50 adet Balb-c erkek fare kontrol gruplarında 6, diğer gruplarda 8 adet olmak üzere 7 gruba ayrıldı. 21 gün süren deney sonrası alınan testis dokularında H&E, PAS ve kaspaz-3 immunohistokimyasal boyama yapıldı. Ayrıca ultrastrüktürel inceleme için alınan doku örnekleri TEM ile analiz edildi. Acmp grubunda seminifer tübül çapı ve epitel kalınlığında azalma, epitelde dejenerasyon, lümende azalmış spermatozoonlar, seminifer epitel bazal membranında PAS+ likte azalma, interstisyel alanda ödem ve Leydig hücrelerinde hidropik dejenerasyon görüldü. Kaspaz 3 boyamada diğer gruplardan daha fazla immün reaktivite pozitifliği vardı. TEM incelemesinde tübül hücrelerinde dejenerasyon, spermatogenik seri hücrelerinde lizozomal birikim, miyelin figür içeren vakuolizasyonlar ve nekroz; Leydig hücrelerinde stoplazmada hidropik dejenerasyon, stoplazmada elektron yoğun lipid vakuolleri ve kromatolizis belirgindi. Sertoli hücrelerinde primer ve sekonder elektron yoğun lizozomal birikimler dikkati çekti. Yine Acmp grubunda Biyokimyasal olarak doku; GSH ve TAS da azalma, MDA ve TOS da artış gözlendi. Plazma LH, FSH ve testosteron düzeylerinde azalma izlendi. Melatonin, vitamin E ve ikisinin birlikte uygulandığı gruplarda histolojik hasarı, apoptotik hücre ölümünü hem ışık mikroskobik hem de ultrastrüktürel düzeyde azaldığı, biyokimyasal olarak ise oksidatif parametrelerde azalma ve hormonal parametrelerde artış izlendi. Vitamin E'nin, melatonine göre oksidatif parametreleri azaltıp, antioksidatif parametreleri arttırmada daha etkili olduğu gözlendi. Tek başına vitamin E' nin tüm gruplardan daha yüksek düzeyde hormonal parametreleri arttırdığı görüldü. Sonuç olarak, çalışmamızda acetamiprid maruziyetinin testis dokusunda hasar oluşturduğu ve üreme yeterliliğini azalttığı, testiste oksidatif stresi indüklediği, üreme hormanlarının düzeylerine ve oksidan-antioksidan denge üzerine olumsuz etkisinin olduğunu gördük. Bu hasarın tedavisinde Vitamin E' nin birçok parametrede melatoninden daha etkili olduğunu tespit ettik. Anahtar kelimeler: Acetamiprid, Melatonin, Testis, Vitamin E.