Acil servise başvuran geriatrik yaş grubundaki hastalarda malnütrisyon ve kırılganlık ölçeklerinin laboratuvar parametreleri ile karşılaştırılması

Amaç: Yaşlı hayat kalitesini etkileyen, yaşlılığın getirdiği problemlerin de temelini oluşturan tanım geriatrik sendromlardır. Geriatrik sendromlar içinde, kırılganlık ve malnütrisyonun, morbidite ve mortalite artışında, uzamış hastane kalış sürelerinde, sağlık harcamalarında ve yaşlı bakım ihtiyacının artmasında en önemli faktörler olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma ile malnütrisyonu ve kırılganlığı değerlendirmede kullanılan ölçeklerin yanında, objektif, ulaşılabilir ve tekrarlanabilir laboratuvar tetkiklerinin kullanımının, klinik sonlanımları erken öngörmesini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin Acil Servisi'ne 01.09.2022 – 01.11.2022 tarihleri arasında başvuran, 65 yaş ve üzeri 106 hasta ile prospektif tek merkezli bir çalışma yaptık. İleri düzeyde alzheimer/demansı olan, aktif tedavi (KT, RT) alması gereken malignitesi olan, immobil olan ve multiple travma hastaları çalışmaya dahil edilmemiştir. Hastaların demografik bilgileri, kullandıkları ilaçları, alkol/sigara alışkanlıkları ve komorbid hastalıkları sorgulandı ve Charlson Comorbidity Index (CCI) hesaplandı. Hastaların kırılganlık durumları için Modifiye Kırılganlık İndexi (mFI), FRAILTY Index (FI) ve Klinik Kırılganlık Skoru (CFS) ölçekleri hesaplandı ve malnütrisyon durumlarını belirlemek için Mini Nütrisyonel Değerlendirme Kısa Form (MNA-SF) kullanıldı. Tüm hastalarda prealbümin, demir, açlık insülin, HgA1c, B12 vitamini ve parathormon (PTH) parametrelerinin de olduğu kan parametreleri çalışıldı. Hastaların klinik sonlanımları acil servisten taburculuk, servis ve yoğun bakıma yatış ile 30 günlük mortalite olarak değerlendirildi. Gruplar arası karşılaştırmalarda kategorik değişkenler için ki-kare veya Fisher'in kesin ki-kare testi, sürekli değişkenler için Student's t testi ya da tek-yönlü varyans analizi ile post-hoc Tukey testi, normal dağılmayan ve sıralı değişkenler için Mann Whitney U veya Kruskal Wallis varyans analizi kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 106 hastanın MFI, FI ve CFS skorlarına göre farklı kırılganlık oranları tespit edildi (sırası ile %10.4, %67.9 ve %87.7). MNA-SF'ye göre hastaların %18.9'u malnütre ve %47.2'si malnütrisyon riskli saptandı. CCI skoru arttıkça hastane yatış süresinin uzadığı (p<0.001) ve servise yatış olasılığının arttığı (p=0.011) saptandı. Kırılganlık ve malnütrisyon arttıkça yatış sürelerinin uzadığı ve kötü prognozun arttığı, hemoglobin, prealbümin, albümin ve total protein değerlerinin azaldığı saptandı (p<0.05). Malnütre hastalarda açlık insülinin (p=0.001) azaldığı, kırılganlarda ise vitamin B12'nin yüksek olduğu saptandı. Taburculuk, hastane yatışı veya mortalite öngörmede prealbüminin, albüminin, total proteinin ve hemoglobinin azalmış olmasının yol gösterici olduğu görüldü. Bunlara ek olarak, vitamin B12 (p=0.026), d-dimer (p=0.024), PTH (p=0.033), nötrofil lenfosit oranı (NLR) (p=0.017) ve kreatininin (p=0.001) değerlerinin artışları ile kalsiyum (Ca) değerinin azalmasının (p=0.018) hastaların klinik sonlanımlarını olumsuz etkilediği saptandı. Sonuç: Acil servise başvuran geriatrik hastalarda kırılganlık ve malnütrisyon skorları ile kolayca ulaşılabilir olan albümin, prealbümin ve total protein gibi kan parametrelerinin kombine kullanımı, hastaların klinik sonlanımlarını öngörmede yardımcı olabilmektedir. Prognoz değerlendirmesi açısından, kullanılan skorlamalar arasındaki farktan dolayı, tek başına skor kullanmak yerine, kan parametreleri ile kombinasyon modelleri planlanabilir. Böylece, sağlıklı yaşlı popülasyonunun artmasına, yaşlı morbidite ve mortalitesinin azalmasına, sağlık hizmeti kaynaklarının daha verimli kullanılmasına katkı sağlanılmış olur. Çalışmamızın bu nedenle kırılgan ve malnütre yaşlı popülasyonla yapılacak gelecek çalışmalara yardımcı olabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Kırılganlık, Malnütrisyon, Kırılganlık Ölçekleri, Geriatrik Sendromlar, Total protein