Acil servise başvuran kronik obstrüktif akciğer hastalarında ilaca uyum ve öz-etkililik düzeylerinin incelenmesi

Amaç: Bu araştırma, acil servise başvuran kronik obstrüktif akciğer hastalarında ilaca uyum ve öz-etkililik düzeylerinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, Ocak-Ekim 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne başvuran 235 Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanılı hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Kişisel Bilgi Formu, İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ve KOAH Öz-Etkililik Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, Shapiro Wilks testi, Kruskal Wallis testi, Mann-Whitney U testi, Bonferroni-Dunn testi ve Spearman korelasyon testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalamalarının 69.4±11.24 yıl (min:32; maks:96) olduğu, %69.4'ünün erkek, %48.5'inin ilkokul mezunu, %63.8'inin evli ve %60.8'inin emekli olduğu bulunmuştur. Hastaların İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği puan ortalaması 22.85±3.10 ve KOAH Öz-Etkililik Ölçeği toplam puan ortalaması 1.65±0.54 olarak belirlenmiştir. Hastaların ilaç uyumu ve öz-etkililik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde zayıf bir korelasyon belirlenmiştir (p<0.05). Hastaların ilaç uyumunu çalışma durumunun negatif yönde, eş veya çocuklarla birlikte yaşamanın pozitif yönde etkilediği saptanmıştır (p<0.05). Hastaların öz-etkililik düzeyini ise yaş, KOAH süresi ve son bir yılda acil servise gitme sayısının negatif yönde etkilediği bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Araştırmaya katılan hastaların ilaca uyumlarının iyi düzeyde ve öz-etkililik düzeylerinin düşük olduğu, ilaca uyum düzeyi arttıkça öz-etkililik düzeyinin de arttığı bulunmuştur. KOAH tanılı hastalarda ilaca uyumlarının ve öz-etkililik düzeylerinin artırılmasına yönelik uygun hemşirelik girişimlerinin planlanması önerilmektedir.