Acil servise travma ile başvuran 5-12 yaş arası çocuklardakidikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu değerlendirilmesi

Amaç Bu çalışma, travma nedeniyle acil servise başvuran 5–12 yaş aralığındaki çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'nun (DEHB) görülme sıklığını belirlemeyi ve travma ile DEHB arasındaki ilişkiyi ailesel ve çevresel değişkenlerle birlikte değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem Prospektif ve kesitsel tasarlanan araştırma, 01.01.2024–01.01.2025 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisi'nde gerçekleştirilmiştir. Travma ile başvuran 200 çocuğun ebeveynlerine Turgay DSM-IV Yıkıcı Davranış Bozuklukları Ölçeği uygulanmış; demografik veriler, aile yapısı, ekran maruziyeti ve sosyal ilişkiler gibi değişkenler değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde Ki-kare testi ve lojistik regresyon kullanılmıştır. Bulgular Çalışmaya dahil edilen 200 hastanın yaş ortalaması 9,07±2,21 olup, %63'ü erkekti. Ölçek değerlendirmesinde dikkat eksikliği oranı %6,5, aşırı hareketlilik %13,5 saptandı. DEHB semptomları ile cinsiyet arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Ebeveyn eğitim düzeyi, ebeveynlerin birlikte yaşama durumu, anne gebelik yaşı, kardeş sayısı, kardeşlerde psikiyatrik öykü ve arkadaş sayısı ile DEHB arasında anlamlı ilişki gözlenmedi (p>0,05). Babanın hayatta olmaması ve ebeveynde psikiyatrik hastalık öyküsü ise aşırı hareketlilik ile ilişkili bulundu (sırasıyla p=0,031 ve p=0,008). Ekran maruziyeti, dikkat eksikliği ile anlamlı ilişkiliydi (p=0,001); ekran süresi arttıkça dikkat eksikliği sıklığı belirgin şekilde yükseldi. Son 1 yıl içinde travmaya maruz kalma sıklığı, hem dikkat eksikliği (χ²=7,787; p=0,020; Φ=0,197) hem de aşırı hareketlilik (χ²=8,025; p=0,018) ile anlamlı ilişkili bulundu. Sonuç Travma nedeniyle acil servise başvuran çocuklarda DEHB belirtilerinin değerlendirilmesi, özellikle dikkat eksikliği olan çocuklarda geçirilen travma sayısının fazla olduğunu göstermektedir. Ayrıca ekran maruziyetinin artmasıyla DEHB belirtilerinin, özellikle dikkat sorunlarının, daha sık görüldüğü saptanmıştır. Bu bulgular, travma ile başvuran çocuklarda DEHB belirtilerinin taranmasının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca ekran süresinin kontrol altına alınması, olası nörogelişimsel sorunların erken tespiti ve gelecekteki travmaların önlenmesine katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Acil servis, Çocuk travma, DEHB, Dikkat eksikliği, Ekran süresi, Hiperaktivite, Travma