Acil serviste septik şok hastalarının izleminde diyastolik şok indeksi ve vital bulguların karşılaştırılması

Giriş: Şokun ciddiyetinin ve tedavi yanıtının değerlendirilmesinde şok indeksinin etkin olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte septik şokta temel patoloji periferik vazodilatasyondur ve diyastolik kan basıncının sistolik kan basıncından daha fazla etkilenmesi beklenir. Bu çalışmada sepsis ve septik şok hastalarında sonlanımı öngörmede ve tedavi yanıtının izleminde diyastolik şok indeksinin [DŞİ, kalp hızı/ diyastolik kan basıncı] etkinliğini değerlendirilmeyi, diğer vital bulgular ve şok indeksleri ile karşılaştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: 01.07.2019-01.07.2021 tarihleri arasında acil servisimize başvuran ve vazopresör tedavi alan Sepsis-3 tanı kriterlerine göre sepsis ve septik şok tanılı hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların başvuruda yaş, cinsiyet, komorbid hastalıkları, sepsis odağı, antibiyotik ve 2 L intravenöz sıvı verilme süreleri, intravenöz sıvı tedavisi sonrası ve vazopresör tedavisi öncesi ile sonrasındaki vital bulguları, kan gazı ve biyokimyasal sonuçları kayıt altına alındı. Diyastolik, sistolik ve ortalama şok indeksleri, SOFA skoru, Charlson komorbidite indeksleri hesaplandı. Birincil sonlanım noktası olarak hastaların 28 günlük sağkalımları değerlendirildi. Sağkalımı etkileyen faktörler, vital bulguların ve şok indekslerinin takip süresinde değişimi ve mortaliteyi öngörmede performansları incelendi. Bulgular: Çalışmaya sepsis ve septik şok tanısı ile norepinefrin tedavisi başlanan 343 hasta dahil edildi. Hastaların 181'i (%52,8) erkekti ve yaşlarının ortancası 76 (min:20-maks:101) idi. Hastaların 28 günlük mortalitesi %73,5 (n=252) olarak belirlendi. Mekanik ventilatör uygulanan (OR: 7,87 [%95 GA:4,56-13,56]); renal replasman tedavisi uygulanan (OR: 2,22 [%95 GA: 0,90-5,48]); ilk 1 saat içerisinde 2L'den az sıvı alan (OR: 2,97 [%95 GA: 1,80-4,89]) ve antibiyotik verilmeyen (OR: 1,28 [%95 GA:0,75-2,19]) hastaların mortalitesi daha yüksekti. Hastaların başvuru laktat düzeyleri ile vital bulguları arasında anlamlı korelasyon saptanmadı, ancak takipte alınan laktat düzeyleri ile kalp hızı, DŞİ, SŞİ ve OŞİ arasında zayıf korelasyon olduğu saptandı (sırasıyla r=0,142; r=0,121; r=0,166; r=0,144). Mortalite gelişen ve gelişmeyen hastaların başlangıç ve vazopresör tedavi sonrası kalp hızı, SŞİ, DŞİ ve OŞİ arasında anlamlı fark vardı. Öte yandan 4 saatlik izlem boyunca yapılan aralıklı ölçümlerdeki vital bulgu değişimlerinin arasında tekrarlayan ölçümlerde ANOVA ile anlamlı fark saptanmadı. ROC eğrisi ile mortalite için eğri altında kalan alanların değerlendirmesinde SKB, DKB ve OAB kötü performans gösterirken, SOFA skoru, KH, SŞİ, OŞİ ve DSİ'nin performansları daha iyi ve birbirine benzerdi. Sonuç: Çalışmamızda vazopresör tedavi alan sepsis ve septik şok hastalarında kalp hızı, şok indeksleri ve SOFA skorunun mortaliteyi öngörmede performanslarının daha iyi olduğunu saptadık. Kalp hızı göz önüne alınmaksızın kan basıncı izlemi ile vazopresör yanıtının değerlendirilmesi prognozun öngörülmesinde önemli katkı sağlamamaktadır. Şoktaki hasta izleminde şok indekslerinde değişimi göz önünde bulundurulmalıdır. Buna karşın çalışmamızın sonuçları modifiye şok indekslerinin geleneksel şok indeksi yerine kullanımını desteklememektedir. Anahtar kelimeler: Sepsis, septik şok, mortalite, norepinefrin, diyastolik şok indeksi, sistolik şok indeksi, modifiye şok indeksi