Acil serviste tanımlanamayan vertigo hastalarının prognozu ve MR incelemesinin tanısal değeri

başvurularının sık nedenlerinden biridir. Hekimler acil servislerde santral patoloji kaynaklı vertigoların tanınabilmesi için gereğinden fazla BBT ve MRG kullanmaktadırlar. Bu çalışmada patolojik fizik muayene bulguları olan santral sinir sistemi kaynaklı ve BPPV dışında kalan vertigolu hastalara deneysel görüntülemeler (BBT ve farklı sekanstaki MRG) yapılmış, hastaların acil servisteki tetkik ve tedavileri tamamlandıktan sonra nöroloji ve KBB polikliniklerine yönlendirilerek prognozları kaydedilmiştir. Böylece acil serviste tanımlanamayan 100 vertigo hastasının prognozu ve bu hastalarda deneysel görüntülemelerin tanısal değeri araştırılmıştır. Metod: Bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servis'ine 04.03.2016 ile 09.06.2016 tarihleri arasında başvuran hastalarda, ileriye dönük analitik kesitsel bir çalışma olarak yapılmıştır. Çalışmadaki deneysel radyolojik incelemelerin, Bilgisayarlı Beyin Tomografisi, Konvansiyonel Kranial ve Gradient Sekans Eko MR ile Difüzyon MR olmasına karar verilmiştir. Acil servise başvuran ve "baş dönmesi" olan tüm hastalar için çalışma formu (ek 1) doldurulmuştur. Hastalar; acil servis doktorları tarafından muayene edilmiş ve hastanın şikâyetinin öncelikle "vertigo" olup olmadığına karar verilmiştir. Çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan hastalar "tanımlanamayan vertigo" olarak kabul edilmiş ve bu hastalara deneysel görüntüleme yapılmıştır. Hastalar tetkik ve tedavi sonrası takip eden hekimlerin kararınca taburcu edilmiş ya da hastaların yatışı planlanmıştır. Taburcu edilen hastalara 'KBB' ve 'Nöroloji' polikliniğinden yakın takip sağlanmıştır. Hastalar birinci, üçüncü ve altıncı ayda tanıları, tekrar başvuruları, tedavi yanıtları ve diğer prognostik verileri açısından telefon ya da poliklinik bilgileri aracılığıyla izlenmiştir. Bulgular: Çalışmamızda acil servise baş dönmesi şikâyeti ile gelen hastaların çoğunluğu kadındı (%60). Deneysel görüntüleme yapılmayan hastalarda bu oran %59, yapılanlarda ise %61'di. Çalışmaya alınan tüm hastaların yaş ortalaması 47'ydi. Deneysel görüntüleme yapılmayan hastaların yaş ortalaması 44, deneysel görüntüleme yapılan hastalarınki ise 54'tü. Deneysel görüntülemeye alınan 100 hastanın beyin tomografisi sonuçlarından sadece birinde (%1) anlamlı patoloji saptandı. Bu patoloji 'akut hidrosefali ve serebellar kitle' olarak yorumlandı. Deneysel amaçlı çekilen konvansiyonel kranial MR sonuçlarına bakıldığında, beyin tomografisinde akut hidrosefali yorumlanan bir hasta dışında, hastaların acil yönetimini ve tedavisini değiştirecek hiçbir anlamlı patoloji saptanmadı. Bu hastalara çekilen gradient sekans eko MR, konvansiyonel kranial MR sonuçları normal olan hastaların sadece dördünde, nöroloji servisine yatış gerektirmeden ayaktan takip edilebilecek vertigo ilişkili patoloji saptadı. Hastaların diffüzyon MR sonuçlarına bakıldığında ise hiçbirinde iskemi lehine bulgu raporlanmadı. Çalışmaya aldığımız, deneysel görüntülemelerin yapıldığı 100 hastanın 51'i BPPV tanısıyla taburcu edildi ve/veya poliklinik takipleri sağlandı. Santral patoloji ile takip edilen 7 hastanın 2'si acil servisten istenen nöroloji konsültasyonu sonrasında GİA ön tanısıyla yatırıldı, 5'i poliklinik şartlarında değerlendirilmek üzere ayaktan kontrole çağrıldı. Bu hastaların nihai tanıları; üçünde geçici iskemik atak, birinde epileptik nöbet ve yine üçünde vestibuler migren şeklinde oldu. Sonuçlar: Tanımlanamayan vertigo hastalarına acil servis şartlarında çekilen BBT, santral patolojinin gösterilmesi açısından tek başına yeterlidir ve santral muayene bulgusu olan hastalara çekilen MRG ek bilgi sağlamada çoğunlukla yol gösterici nitelik taşımaz. Nörolojik defisiti olan bu hastalara kranial ya da diffüzyon MR çekilmesine gerek kalmadan yatış önerilmelidir. Benzer şekilde acil servis hekimleri patolojik nörolojik muayene bulgusu olmayan vertigolu hastalara acil servis şartlarında çekilen diffüzyon MR bulgularına bakarak, taburculuk kararı almamalıdır. Tanımlanamayan vertigolu hastaların yarısından fazlası genellikle BPPV gibi hayati risk taşımayan nedenlerden kaynaklanır. Patolojik nörolojik muayene bulgusu olmayan hastalar acil servisten beyin tomografileri çekilip normal olduğu görüldükten sonra taburcu edilip, erken dönemde nöroloji polikliniğinde santral patoloji açısından değerlendirilebilirler. İleri görüntülemeleri de poliklinik şartlarında istenebilir. Önemli olan MR bulgularından çok hastanın pozitif nörolojik muayene bulgularıdır.