Acil serviste trombolitik tedavi uygulanan pulmoner emboli hastalarının geriye yönelik analizi

Giriş ve Amaç Pulmoner emboli (PE) hastane içi mortalitenin önde gelen nedenlerinden biri olmakla beraber tedavi edildiğinde bu oran oldukça azalır. Çalışmamızda acil serviste PE nedeniyle fibrinolitik tedavi uygulanmış hastalarda gelişen komplikasyonları belirlemeyi ve tedavinin etkinliğini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem Retrospektif kesitsel yaptığımız çalışmamıza etik kurul onayı alındıktan sonra, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Acil Servisi'ne 01.01.2010 - 28.08.2018 tarihleri arasında başvuran ve PE tanısı ile fibrinolitik tedavi alan 18 yaş üstündeki hastalar dâhil edildi. Hastaların demografik özellikleri, kronik hastalıkları, pulmoner emboli için risk faktörleri, görüntüleme, Ekokardiyografi (EKO) ve laboratuvar sonuçları, semptomlarının ne zaman başladığı, acilde ve hastanede kalış süreleri, uygulanan fibrinolitik tedavi ve dozu, hemodinamik parametre takipleri (başvuru anındaki, tedavi başlama öncesi ve tedavi başlandıktan sonraki 4.saat), gelişen komplikasyonlar ve uygulanan tedaviler değerlendirildi. Hastaların troponin değerleri, Pulmoner Emboli Şiddet İndeksi (PESI) ve trombüsün yerleşim yeri ile ölüm oranları karşılaştırıldı. Bulgular Çalışmaya 79 hasta alındı. Hastaların yaş ortalaması 69.3±16.2 olup %60.8'i kadındı. Hastaların 65'inde (%82.3) ana pulmoner, 5'inde (%6.3) segmental veya subsegmental tıkanıklık saptandı. PESI skor ortalaması 136.3±52.2 olarak hesaplandı. Fibrinolitik tedavi olarak en sık (%63.6) Alteplaz 100 mg 2 saatlik infüzyon verildiği görüldü. Hastaların fibrinolitik tedavi başlama anındaki vital bulguları ile tedavinin 4. saatindeki vital bulguları değerlendirildiğinde sistolik kan basıncı, diyastolik kan basıncı ve solunum sayısı ortalamaları arasında fark yokken, tedavinin 4. saatinde nabız ortalamasının düştüğü (104 atım/dakika'ya karşı 93 atım/dakika, p=0.0001), oksijen satürasyonunun yükseldiği (%95'e karşı %96, p=0.011) görüldü. Tedavi sonrası 17 hastada (%21.5) komplikasyon geliştiği, 10'una ek müdahale gereksinimi olduğu görüldü. Komplikasyon ile ilişkili olabilecek faktörler (cinsiyet, hipotansiyon, yaş, trombosit sayısı, INR düzeyi, uygulanan alteplaz dozu) incelendi ancak istatiksel fark saptanmadı. Kardiyopulmoner resüsitasyon (KPR) sırasında fibrinolitik tedavi verilen 12 hastanın ikisinin hastane dışı arrest olduğu ve birinde sağ kalım sağlandığı görüldü. Altı hastanın KPR'ye yanıt vermediği, üç hastanın ise 30 gün içinde öldüğü görüldü. Sonuç Çalışmamızdaki hastaların %21.5'inde komplikasyon geliştiği görüldü. Cinsiyet, hipotansiyon, yaş, trombosit sayısı, INR düzeyi ve verilen fibrinolitik tedavi dozu gibi faktörler, kanamaya yol açma açısından bir risk faktörü olarak tespit edilememiştir. Fibrinolitik tedavi alan hastalarda tedavinin 4.saati sonunda sadece nabız ve oksijen satürasyonları üzerinde iyileşme saptadık, kan basıncı ve solunum sayısında herhangi bir düzelme tespit edemedik. Anahtar Kelimeler: Pulmoner emboli, fibrinolitik tedavi, komplikasyon, acil servis, tedavi etkinliği