Acil servisteki pnömotoraks vakalarındaki kan gazı, hemogram ve biyokimya belirteçlerinin prognoza etkisi

Acil serviste pnömotoraks tanısı alan erişkinlerde başvuru arteriyel kan gazı (özellikle laktat), hemogram ve temel biyokimya parametrelerinin klinik gidiş ve prognozla ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmamız Pamukkale Üniversitesi Acil Servis'te 07.08.2024–07.02.2025 arasında yürütülen prospektif, kesitsel klinik çalışmadır. Dahil etme kriterlerini karşılayan 18 yaş üzeri pnömotoraks olgularının demografik, klinik, laboratuvar ve tedavi verileri kaydedilmiş; yoğun bakım yatışı, tüp torakostomi, hastanede kalış süresi ve 30 günlük mortalite araştırıldı. Toplam 109 hasta dâhil edildi; yaş 41.5±18.1 yıl, %84.4'ü erkekti. Pnömotoraks tipi %30.3 spontan, %69.7 travmatik (68 künt, 8 penetran); eşlik eden hemotoraks tüm kohortun %25.7'sinde görüldü. Ortalama laktat 2.31±1.66 mmol/L idi. YBÜ yatışı %29.4, servis yatışı %58.7, tüp torakostomi %43.1 oranında uygulandı; ortalama hastanede kalış 5.3±5.4 gündü ve 30 günlük mortalite %1.8 (n=2) olarak saptandı. Başvuruda oksijen verilen olgularda yatış süresi daha uzundu (6.17±5.94 güne karşı 4.07±4.28; p=0.01). Çok değişkenli lojistik regresyonda, daha düşük PaO₂ tüp torakostomi olasılığını bağımsız olarak artırdı (OR 0.966; p=0.019). YBÜ yatışı değişkeni klinik önceliklere bağlı olarak tüp takılma olasılığını azaltıcı yönde ilişkilendi (OR 0.235; p=0.024). Serviste geçirilen gün sayısı, tüp uygulanmış olmayı yansıtan bir sonuç değişkeni olarak artışla ilişkiliydi (OR 1.368; p=0.003). YBÜ yatışı için bağımsız belirleyiciler arasında pnömotoraks tipi (travma), başvuruda O₂ ihtiyacı, ek yaralanma/hemotoraks ve laktat ile asit-baz parametreleri yer aldı. (tümü p<0.05) Pnömotoraks hastalarında hipoksemi (düşük PaO₂) tüp torakostomi gereksiniminin en güçlü belirteçlerinden biridir. YBÜ ihtiyacı travmanın şiddetini ve sistemik etkilenimi yansıtırken, laktat ve asit-baz bozukluklarıyla birlikte prognozu belirler. Başvuruda oksijen gereksinimi olan hastaların yatış süreleri uzundur; klinik yönetimde erken risk sınıflaması için AKG ve temel hematolojik parametreler pratik değere sahiptir.