Açık ve uzaktan öğrenenlerin öğrenme yönetim sistemi memnuniyetleri ile işlemsel uzaklık algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, açık ve uzaktan öğrenenlerin Öğrenme Yönetim Sistemi (ÖYS) üzerinden sunulan e-öğrenme materyallerine yönelik deneyimlerini, sistemden duydukları memnuniyet düzeylerini ve işlemsel uzaklık algılarını incelemektir. Nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama modeliyle yapılandırılan bu çalışmanın örneklemini, 2024–2025 güz döneminde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemine kayıtlı 1059 gönüllü öğrenen oluşturmuştur. Ancak veri seti üzerinde yapılan veri temizleme ve normallik analizleri sonucunda, tekrar eden yanıtlar ve aykırı değerler çıkarılmış ve toplam 1003 öğrenen verisi ile analizle yapılmıştır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Anadolum eKampüs Memnuniyet Anketi ve İşlemsel Uzaklık Ölçeği aracılığıyla çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Analiz sürecinde betimsel istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları, öğrenenlerin sistemden genel olarak yüksek düzeyde memnun olduklarını ortaya koymuştur. En çok tercih edilen ve en yüksek memnuniyet sağlayan e-öğrenme materyalinin "Oku-Keşfet-Öğren" kategorisi olduğu görülmüştür. Elde edilen veriler, sistem memnuniyetinin en çok — derslere destek, sınavlara hazırlık ve başarıya katkı — üzerinden şekillendiğini ve bu alanlarda memnuniyet düzeyinin görece daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Yaş ve haftalık kullanım süresi değişkenlerinin memnuniyet düzeyi üzerinde anlamlı farklılık yarattığı; özellikle ileri yaş grubundaki kullanıcıların sistemden daha yüksek düzeyde memnuniyet duyduğu saptanmıştır. Kullanım süresine göre de memnuniyet düzeyinin farklılaştığı bulunmuştur. İşlemsel uzaklık algısı genel olarak orta düzeydedir. En yüksek etkileşim düzeyi öğrenen-arayüz etkileşiminde, en düşük etkileşim düzeyi ise öğrenenler arası etkileşimde tespit edilmiştir. Yaş değişkenine göre yapılan analizlerde, sadece öğrenen–arayüz ve öğrenen–içerik etkileşimlerinde anlamlı farklılıklar görülmüştür. Benzer şekilde, haftalık sistem kullanım süresi arttıkça; öğrenen–arayüz, öğrenen–içerik ve öğrenen–ortam etkileşimlerinin anlamlı biçimde yükseldiği tespit edilmiştir. Buna karşılık, öğrenen–öğreten ve öğrenen–öğrenen etkileşim boyutlarında hem yaş hem de sistem kullanım süresi açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu bulgular, özellikle teknik ve içerik erişimine dayalı etkileşimlerin yaş ve kullanım süresiyle doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Araştırmada, öğrenen-içerik, öğrenen-arayüz, öğrenen-ortam, öğrenen-öğreten ve öğrenen-öğrenen etkileşimlerinin memnuniyetle olan ilişkileri istatistiksel olarak anlamlı düzeydedir. Çoklu regresyon analizi sonuçları, öğrenen-öğrenen etkileşimi hariç dört etkileşim boyutunun memnuniyeti anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Modelin toplam açıklayıcılık gücü %49 olup, bu sonuç teknik ve pedagojik etkileşim bileşenlerinin öğrenen memnuniyeti üzerindeki belirleyici etkisini vurgulamaktadır. Bu bulgular doğrultusunda, açık ve uzaktan öğrenme sistemlerinde bireysel, teknik ve pedagojik etkileşimlerin desteklenmesinin yanı sıra sosyal etkileşim boyutunun da güçlendirilmesi gerektiği önerilmektedir. Böylece hem memnuniyet düzeyi artırılabilir hem de işlemsel uzaklık algısı daha da azaltılabilir.