Türkçe'de sözcük oluşturma edinimi: Kılıcı durum ekiyle bileşik sözcükler ve türetmeler oluşturma

Bu çalışma, Türkçe kılıcı adları yapımında çocuk ve yetişkin Türkçe konuşmacılar tarafından tercih edilen kelime türetimi araçlarını ortaya çıkarmak ve fiillerin sözdizimsel özelliklerini dikkate alarak çocukların izledikleri gelişimsel süreci betimlemek amacıyla tasarlanmıştır. Yaşları 2;6 ila 5;11 arasında değişen Türkçe konuşan 84 çocuk, 6 aylık yaş aralıklarına göre gruplandırılmış, her grupta 12 çocuk yer almıştır. Her grup ayrıca cinsiyet ve kardeşin olup olmamasına göre tekrar gruplandırılmıştır. Dildeki yetişkin tercihlerini görmek ve çocukların yanıtları ile karşılaştırabilmek için yaşları 20 ila 22 arasında değişen 12 üniversite öğrencisi de çalışmaya katılmıştır. Üretim ve anlama için resim kartları ile yapılandırılmış söyletim görevi hazırlanmıştır. Çalışma için kullanılan fiiller Türkçe İletişim Gelişim Envanteri (TİGE) çalışmasından seçilip, sözdizimsel özelliklerine göre gruplandırılmışlardır. Bu gruplar geçişli ve geçişsiz olmak üzere ikiye ayrılıp, geçişsiz grubundaki fiiller Nakipoğlu'nun (1998) çalışması dikkate alınarak özneli geçişsiz ve ayrık geçişsiz olarak gruplandırılmıştır. Sonuçlar, anlama görevinde, en küçük yaş grubundaki çocuklar dahil olmak üzere, tüm çocukların farklı oranlarda kelime kökünü tanımlayabildiklerini ve yaş ilerledikçe bu oranların arttığını göstermiştir. Üretim görevinde ise çocukların, türetmeleri 3;0 yaşından itibaren, bileşik isimleri 3;6'dan itibaren tercih ettiklerini, 4;6 yaşından itibaren ise yetişkin gibi yanıtlar verdiklerini göstermiştir. Sonuçlar, aynı zamanda fiillerin sözdizimsel özelliklerinin çocukların türetimlerde belirgin bir etkisi olmadığını ortaya çıkarmıştır. Cinsiyet ve kardeşin olup olmamasının ise erken yaşlarda etkili olduğu, ileriki yaşlarda ise etkisini yitirdiği görülmüştür. Ayrıca, sonuçlar, Clark ve arkadaşlarının önerdiği kelime üretimi ilkeleri dikkate alınarak yorumlanmıştır (1981, 1982, 1991, 1993; Clark & Hecht, 1982; Clark & Berman, 1984; Clark, Hecht & Mulford, 1986).