Adakale Türk masalları'nın Max Lüthi yöntemi ile incelenmesi

Sözlü kültürün en kadim verimlerinden olan masallar; halkın dimağında yaratılıp ağızdan ağza aktarılarak yayılan, yayılırken ulaştığı toplumların kültürlerinden etkilenip çeşitlenen, çeşitlenerek zenginleşen mensur ürünlerdir. Masallar, halk bilimi sahasında üzerine çok sayıda akademik çalışma yapılan anlatmaya bağlı anonim türlerden biridir. Türkiye'de masal türü hakkında yapılan çalışmalar fazla olsa da masal incelemesi noktasında kullanılan yöntemler ne yazık ki çeşitlilik arz etmemektedir. Max Lüthi Yöntemi hakkında Türkiye'de yapılan akademik çalışma sayısının az olması da bunun göstergelerinden biridir. Max Lüthi, hayatını masal türünü incelemeye adamış ünlü bir edebiyat teorisyenidir. O, ortaya koyduğu yöntemde halk masallarının doğasına ilişkin beş evrensel ilke belirlemiştir. Macar Türkolog Ignác Kúnos; günümüzde sular altında olan, Tuna Nehri üzerindeki Türk adası Adakale'de 20. yüzyılın başlarında bir masal derlemesi gerçekleştirmiştir. Tez çalışmasının konusu, Kúnos'un Adakale'den derleyip Ádakale Mesekertje Török népmesék (1923) eserinde yayımladığı 19 Adakale masalının, esas kaynağı olan 1907 tarihli Kúnos derlemesinden okunarak Max Lüthi Yöntemi çerçevesinde incelenmesidir. Bu doğrultuda tezin birinci bölümünde masal türü hakkında genel bilgiler verilmiş ve tür özellikleri aktarılmıştır. İkinci bölümde Adakale'nin tarihî ve sosyokültürel geçmişinden ve Ignác Kúnos'un Adakale'deki derleme faaliyetlerinden bahsedilerek Adakale masalları hakkında detaylı bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Max Lüthi'nin hayatı ve eserlerine değinildikten sonra onun ortaya koyduğu yöntem ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Son bölümde ise 19 Adakale Türk halk masalı, ana kaynağından okunup özetlenerek Max Lüthi'nin halk masallarının özlerine dair ortaya koyduğu beş ilke bağlamında incelenmiştir.