Turkish tales
57 theses under this subject heading
İşlevsel kuram açısından masal ve günümüz Kütahya'sında masalların durumu ile ilgili bir değerlendirme
Bu çalışma, işlevsel kuram açısından masala yaklaşmak, masalın günümüz Kütahya'sındaki durumunu, yerini ve işlevini belirlemek ve analiz etmek amacıyla tarafımızdan hazırlanan 17 tanesi çoktan seçmeli, 1 tanesi ise açık uçlu olmak üzere 18 soruluk bir anketin Kütahya merkezinde rastlantısal ve gönüllülük esasına uygun olarak seçilen 235 ortaokul ve lise öğrencisine uygulanarak elde edilen sonuçların değerlendirilmesi üzerine kurulmuştur. İlk olarak farklı değişkenler göz önünde bulundurulmadan katılımcıların yanıtları genel olarak değerlendirilmiş, tablo ve grafikler ile gösterilmiştir. Sonrasında anket soruları; yaş ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmiş sonuçlar tablo ile gösterilmiştir; bu değişkenlere göre verilen cevaplar karşılaştırılmıştır. 18. soru açık uçlu olduğundan cevaplar ayrıca yorumlanmıştır. Ancak değişkenlerin aralarındaki ilişkinin anlamlı olup olmadığı araştırma dahilinde incelenmemiştir. Bunların dışında çalışmaya, masallarının şekil ve muhteva özellikleri, derleme alanı hakkında genel bilgiler, derleme sırasında edinilen gözlemler ve bu sırada karşılaşılan sıkıntılar, Türk masalları üzerine daha önceki yıllarda yapılmış olan çalışmalar, işlevsel kuram açısından halk edebiyatına genel bir bakış ve masalın çocuk gelişimine ve eğitimine katkısı dahil edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Folklor, Masal, İşlevsel Kuram, Çocuk Eğitimi, Masal Derlemesi.
100 temel eser listesinde yer alan masal kitaplarında korku ve şiddet ögeleri
Bu araştırma, Millî Eğitim Bakanlığının ilköğretim okulları için tavsiye ettiği "100 Temel Eser" listesinde yer alan masallardaki korku ve şiddet unsurlarını tespit edip değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Eserlerin incelenmesinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Eserlerin korku ve şiddet yönünden incelenmesinde hareket noktası olarak "cümle" kabul edilmiştir. Eserler cümleler düzeyinde tek tek incelenmiş, korku ve şiddet içeren kelimeler, sayısal olarak sınıflandırılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde Türkçe eğitimi uzmanlarının görüşlerinden de yararlanılmış ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını, Millî Eğitim Bakanlığının ilköğretim okulları için tavsiye ettiği "100 Temel Eser" listesinde yer alan ikisi dünya edebiyatından, dördü Türk edebiyatından toplam altı masal kitabı ve bu masal kitaplarında yer alan 480 masal oluşturmaktadır. Araştırmanın sonucunda 100 Temel Eser listesinde yer alan masal kitaplarında korku ve şiddet unsurları tespit edilmiştir. Kitaplarda yer alan şiddet türleri sınıflandırılmış yapılan değerlendirmede; yerli ve yabancı masal kitaplarında en fazla karşılaşılan şiddet türlerinin sözel şiddet ve fiziksel şiddet olduğu bulunmuştur. Bu sıralamayı duygusal şiddet ve cinsel şiddet türlerinin takip ettiği görülmüştür. Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre Türk edebiyatında yer alan masallardaki şiddet unsurlarının, dünya edebiyatında yer alan masallardan daha fazla olduğu belirlenmiştir. Masal kitaplarında yer alan şiddet ve korku unsurlarının kullanım sıklığı karşılaştırıldığında; korku içeren unsurların, şiddet içeren unsurlardan az olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İçeriğinde en fazla korku unsuru bulunan masalın Andersen Masalları olduğu, en az korku unsuru bulunan masalın ise, Aisopos Masalları olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlar, ilgili literatürle karşılaştırılmış ve birtakım önerilerde bulunulmuştur.
Türk dünyası hayvan masallarının değerler aktarımı bakımından incelenmesi
Bu araştırmada amaç, Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanan Türkçe dersi öğretim programında anılan değerler eğitimi açısından sözlü millî kültürün yapı taşlarından olan ve artık unutulmaya yüz tutan hayvan masallarının sahip olduğu zenginliği ortaya koymaktır. Sahip olduğu işlev yönüyle sosyal yapıyı şekillendirmede başı çeken unsurlardan olan değerlerin genç nesillere kazandırılmasının, millî kültürün genç kuşağa aktarımı ve "millet olma" bakımından hayatî bir ehemmiyete sahip olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın amaç ve nitelikleri göz önüne alındığında araştırma modellerinden doküman incelemesi araştırma modelinin içerik çözümlemesi türünün bu çalışmaya daha uygun olduğu düşünülmüştür. Türk dünyasından derlenen halk masalları içinde yer alan hayvan masalları evreninden seçilen birinci örneklemde yapılan incelemede 36 Türk hayvan masalı içinde muhtelif dağılımlarla tekrar eden 571 deyime ulaşılmıştır. Masal başına deyim ortalamasının 15,86 olduğu görülmüştür. Ana dili eğitiminde söz varlığını zenginleştirme çalışmaları açısından bakıldığında söz konusu masalların bu yönüyle bile dikkate değer bir kaynak olduğu düşünülmektedir. Taşıdığı iletiler açısından incelenen masallarda en yüksek frekansta iyilerin ödüllendirilip kötülerin cezalandırılması gerektiği" iletisi, tespit edilmiştir. Schwartz değerler ölçeğine göre incelenen 42 Türk dünyası hayvan masalında 180 değer tespit edilmiş, en yüksek frekansta iyilikseverlik değerinin olduğu görülmüştür. Kullanımda olan ortaokul Türkçe ders kitapları incelendiğinde 8 farklı ders kitabında 16 masal kullanıldığı, bu masallardan 5 tanesinin serbest okuma parçası olarak; 3 tanesinin dinleme metni olarak; 8 tanesinin ise okuma metni olarak verildiği görülmüştür. İncelenen 16 masaldan 5 tanesinin özgün veya adaptasyon masallardan oluştuğu, 3 tanesinin Beydaba'dan aktarma masallar olduğu, 8 masalın ise La Fontaine'den çeviri olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, çeşitli özellikleri ile ele alınmış olan Türk dünyası hayvan masallarının Türkçe ders kitaplarında ve hatta yabancılara Türkçe öğretimi materyal hazırlığında faydalanılması gereken kaynaklar olduğu sonucu belirtilmiştir.
Türk ve Alman masallarında sağlık teması
Anlatmaya dayalı edebi türlerden biri olan masallar, ait oldukları toplumların kültürel değerlerini taşımaktadır ve bu değerler, masal anlatıcıları vasıtasıyla nesilden nesle aktarılıp günümüze kadar gelmiştir. Masallar, bir toplumun hayata bakışını, inançlarını kendine has özelliklerle yansıtmaktadır. Masallarda, yaşam-ölüm, sağlık-hastalık, hastalanma-iyileşme gibi unsurlar yer almaktadır. Çalışmamızda, Alman derleyicilerden Grimm Kardeşler ile Türk derleyicilerden Pertev Naili Boratav, Eflatun Cem Güney, Tahir Alangu, Naki Tezel ve Oğuz Tansel'in derlediği masallar bu unsurlar yönünden incelenmiş ve iki farklı toplumun sağlığa-tıbba-hekime bakışı değerlendirilip karşılaştırılarak benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konmuştur.
Türk ve Alman masallarının değerler ve karakter eğitimi açısından karşılaştırılması
Bu araştırmanın amacı, çocuk edebiyatı alanında önemli bir yere sahip olan Pertev Naili Boratav'ın "Zaman Zaman İçinde" adlı masal kitabı ile Grimm Kardeşler'in derlediği "Grimm Masalları"nda iletilmek istenen değerleri tespit etmek; bu masalların değerler eğitimi açısından taşıdığı önemi ortaya koymaktır. Ayrıca söz konusu masalların, çocukların hayatına yön verme potansiyelini değerlendirmek ve bu iki eserde yer alan masalların çocukların karakter eğitimine katkılarını inceleyerek aralarındaki ilişkileri ortaya koymak da araştırmanın hedefleri arasındadır. Pertev Naili Boratav tarafından kaleme alınan ve 2023 yılında İmge Kitabevi tarafından yayımlanan "Zaman Zaman İçinde" adlı kitapta yer alan 22 masal ve Grimm Kardeşler tarafından kaleme alınan ve 2023 yılında Koridor yayınları tarafından yayımlanan "Grimm Masalları" adlı kitapta yer alan 22 masal incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmış, içerik analizi ve literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Toplamda 44 masalın değerleri saptanırken çalışmayı kolaylaştırmak amacıyla sözü edilen 44 masal kodlanmıştır. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. İlk olarak çalışmanın bilimsel araştırma basamakları belirlenmiştir. Daha sonra ikinci bölümde yapılan çalışmayla ilgili kavramların tanımlarına ve açıklamalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde çalışmanın yöntemine değinilmiştir. Dördüncü bölümde Pertev Naili Boratav ve Grimm Kardeşler'in hayatı, edebi kişilikleri ve eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. Beşinci bölümde öncelikle masalların özetlerine yer verilmiştir. Sonrasında masallardan elde edilen değer başlıkları altında masallardan yapılan alıntılar açıklanmıştır. Elde edinilen veriler ve değerler tablolaştırılarak somutlaştırılmıştır. İncelenen bu 44 masalın, değerler ve karakter eğitimine katkıları alıntılarla birlikte ortaya konmuştur. Altıncı bölümde, araştırmadan elde edilen sonuçlara ve bu çalışmanın nelere kaynaklık edebileceğine ilişkin önerilere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda Pertev Naili Boratav tarafından kaleme alınan "Zaman Zaman İçinde" kitabındaki 22 masalda ve Grimm Kardeşler tarafından kaleme alınan "Grimm Masalları" kitabından seçilen 22 masalda bulunan ortak 19 değer tespit edilmiştir. Bu değerler şunlardır: adalet, cesaret, çalışkanlık, dayanışma, dostluk, dürüstlük, fedakârlık (özveri), güç, iyilikseverlik, kararlılık, merhamet, misafirperverlik, sabır, sadakat, sevgi, sorumluluk, sözünde durma, vefa ve yardımseverlik. Elde edilen bulgular sonucunda, incelenen bu iki masal kitabının değerler eğitimine kaynaklık edip etmeyeceği saptanmıştır. Ayrıca bu masallarda geçen değerlerin, çocukların karakter eğitimine olan etkisi de tartışılmıştır.
Gürcü-Türk masallarının karşılaştırmalı incelenmesi ve Gürcü halk masallarının Türkçe çevirisi
'Gürcü-Türk masallarının karşılaştırmalı incelenmesi ve Gürcü halk masallarının Türkçe çevirisi' adlı yüksek lisans tez çalışmasında, masalların ortaya çıkış dönemi ve masal hakkında genel bilgiler göz önünde bulundurularak karşılaştırmalar yapılmıştır. Çeviri masallarını belirlerken Gürcistan'da herkes tarafından bilinen masallar olmasına dikkat edilmiştir. Gürcü halk masallarının Türk diline çevrilmesiyle iki kültürde de tanıtılması amaçlanmıştır. Böylelikle Gürcü dili alanında yapılan çalışmanın kaynak teşkil edeceği düşünülmektedir. Söz konusu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmanın yöntemini belirleyen tez yazım aşamalarından bahsedilmiştir. Çalışmanın esasını teşkil eden ikinci bölümde ise Gürcü Türk masallarının karşılaştırmalı incelenmesi ve Gürcü halk masallarının Türkçe çevirisi ile ilgili ayrıntılı incelemeler bulunmaktadır. Gürcüceden Türkçeye masal çevirisi daha öncede yapılmıştır. Ama bu çalışmada ilk defa yapılan toplu masal çevirisine yer verilmiştir. Bu durum bu çalışmayı diğer yapılan çeviri çalışmalarından ayırt etmektedir. Çünkü ilk defa aynı çalışmada birden fazla masal çevirisine yer verilmiştir. Bu incelemeler sırasında çeşitli kaynaklardan yararlanılmış ve birden fazla sözlük kullanılmıştır.
Mardin masalları: İnceleme-metin
Mardin masallarını derleme ve inceleme olmak üzere iki aşamada ele alan bu çalışmanın amacı yörede anlatılan masalları derleyip incelemek ve aynı zamanda Mardin şehrinde masal anlatma geleneğinin günümüzdeki durumunu tespit etmektir. Tarihte pek çok önemli uygarlığa ev sahipliği yapmış Mardin, folklorik malzeme açısından zengin bir kenttir. Fakat Mardin yöresinin masalları ile ilgili yapılan çalışmalar sınırlı sayıda ve dar bir çerçevede kalmıştır. Bu bakımdan bu çalışmada "Alan Araştırması Yöntemi" ile masal metinleri kayıt altına alınmış ve masallar bağlamsal özellikler, tip, motif ve formel unsurlar yönünden incelenmiştir. Masallarda tespit edilen tipler Aarne-Thompson'ın "The Types of the Folktale" ve Eberhard-Boratav'ın "Typen Türkischer Volksmarchen" (TTV) kataloglarına göre tasnif edilmiştir. Mardin masallarında yer alan motiflerin ise Stith Thompson tarafından hazırlanan "Motif- Index of Folk-Literature" adlı çalışmaya göre karşılıkları tespit edilmiş ve Mardin masallarında nadir ve sık geçen motifler tahlil edilmiştir. Kaynak kişilerden alınan bilgilere göre Mardin'de masal anlatma geleneği zayıflamaya başlamıştır. Kitle iletişim araçlarının kırsal kesimlere ulaşması, köy ve şehir hayatındaki yaşamın birbirine benzemesi, şehre göçün başlaması ve geleneği bilen kaynak kişilerin vefat etmesi gibi nedenler bu geleneği olumsuz etkilemiştir. Mardin il merkezi ve ilçelerinde yürütülen çalışmada kaynak kişiler ile yapılan görüşmeler neticesinde 120 masal kaydedilmiştir. Fakat bazı masalların eksik olması sebebiyle 80 masal incelenmiştir. Yapılacak yeni derleme çalışmaları ile yörenin sözlü kültür ürünleri kaybolmaktan kurtulacak ve gelecek nesillere ulaştırılacaktır.
İhsan Ozanoğlu'nun derlediği masallar üzerine bir inceleme
Sözlü halk edebiyatı ürünlerinin en eski türlerden biri olan masallar, ait oldukları milletin maddi ve manevi kültürel değerleri, gelenek ve görenekleri, inanç sistemleri ve felsefesi gibi birçok özelliklerini içinde barındırdığı için anonim ürünlerin en önemlilerinden biridir. Bu tez, İhsan Ozanoğlu'nun Kastamonu ili ve ilçelerinden, farklı derleme ortamlarından daktilo ederek "Kastamonu Halkiyat ve Harsiyat Dil-Edebiyat: Hikâyeler, Masallar, Fıkralar, Konuşmalar I-II-III-IV. Cilt" eserindeki masal metinlerinin incelenmesinden oluşmaktadır. Tezin bölümleri şu şekildedir: "1. Giriş", "2. Masalların Sınıflandırılması ve Tip Tasnifi", "3. Masalların Motifleri" 4. Masalların Formelleri", "5. Masalların Ara Sözleri", "6. Masalların Kahramanları", "7. Masalların Mekânları", "8. Masalların Zamanı", "9. Masalların İletileri", "10. Masallarda Geçen Kültür Unsurları", "11. Sonuç", "Kaynaklar" ve "Ekler". Masallarda tespit edilen tipler, Aarne-Thompson-Uther'in "The Types of International Folktales" kataloğuna göre; motifleri ise Stith Thompson tarafından hazırlanan "Motif-Index of Folk-Literature"ye göre tespit edilmiş, katalogda olmayan Türk masallarına ait motifler de olduğu görülmüştür. Masalların formel ve ara sözleri belirlenerek derlenen masalların kalıp ifadeler yönünden özellikleri görülmeye çalışılmıştır. Masalların kahramanları insanlar, gerçeküstü varlıklar ve hayvanlar olarak; mekânları geniş, dar açık/kapalı mekânlar olarak belirlenmiş ve zamanları da incelenmiştir. Masalların iletileri etik, psikolojik, sosyolojik, ekonomik ve öteki iletiler olmak üzere sınıflandırılmıştır. Tespit edilen kültür unsurları ise geçiş dönemleri, halk hekimliği, misafirlik ve misafirperverlik, harman ve harman aletleri, mutfak, değirmen ve değirmene gitme, el sanatları, giyim-kuşam, ulaşım ve ticaret, ustalık-kalfalık-çıraklık, ölçü-tartı birimleri ve tabirler kültür unsurları başlıklarıyla ele alınmıştır. Gün geçtikçe zayıflamakta olan masal anlatma geleneğine karşı Ozanoğlu, 1940'lı yıllar veya öncesinde yaptığı tahmin edilen masal derlemelerini daktilo ve el yazması yoluyla kayıt altına almıştır. Onun kayıt altına aldığı kıymetli masal metinleri de bu çalışmada her yönüyle ele alınmaya çalışılmıştır.
Türk halk masallarında şiddet
İlkokul dönemi, çocuğun 6-10 yaş dönemini kapsar. Bu dönem, çocuğun kişiliğinin oluşumu ve şekillenmesi, bilgi, beceri ve alışkanlıkların kazanılması ve geliştirilmesi açısından ileri yıllara olan etkisi nedeniyle, yaşamın en kritik dönemlerinden biri olarak görülmektedir. Çocuklar yaşamlarının ilk evrenlerinden itibaren görsel ve yazılı araçlarla karşılaşırlar. Masal ve öykü kitapları çocukların edebiyat alanına ait ilk tecrübelerini kazandıkları örneklerdir ve çocukların eğitiminde vazgeçilmez bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada, 870 Türk Halk Masalı incelenerek, bu masalların içerisinden üç masal seçilmiştir. Seçilen bu masallar öğrencilere okunarak, masallara ilişkin öğrencilere anket yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre çocukların masallardaki korku ve şiddet ögelerinden etkilenip etkilenmemesi, bu masalların eğlenceli bulunup bulunmadığı ve korku, şiddet ögelerinin içerikleri hakkında görüşleri alınmıştır. Sonuç olarak; çocukların büyük bir kısmı bu öğelerden etkilenmediklerini dile getirmişlerdir. Bunun yanı sıra öğrenciler masallarda ki karakterlere verilen şiddetli cezaları yerinde bulmuşladır. Anahtar kelimeler: Çocuk edebiyatı, Çocuk Kitapları, Korku, Şiddet.
Karaçay-Malkarlarda tılsımlı masallar (inceleme-metin)
Çalışmada Karaçay-Malkar tılsımlı masallarından yirmi beş masal, Latin alfabesine aktarılmış, ardından Türkiye Türkçesine kazandırılmıştır.Masallar yapısal inceleme metoduna göre incelenmiş, daha sonra Karaçay-Malkar masallarının dünya masallarındaki yerini görmek üzere, bu alandaki en kapsamlı indeksi içeren Motif Index of Folk-Literature'a göre değerlendirilmiştir.Çalışma; Ön Söz, Giriş, İnceleme I-II, Metin I-II, Sonuç, Kaynakça ve Özet'ten oluşmaktadır.Masalların yapı incelenmesinde; masalların kurgusu, epizotları ve olay tekrarı formelleri üzerinde durulmuştur. Muhteva incelemesinde ise masallar; kahramanlar ve çevre açısından değerlendirilmiş, ardından masallarda tespit edilen motifler Motif Index of Folk-Literature'a göre listelenmiştir.Metinlerin önce Latin alfabesine aktarılmış şekilleri, ardından Türkiye Türkçesine aktarılmış şekilleri verilmiştir. Sonuç bölümünde yapılan incelemelere dair varılan sonuçlar yer almaktadır.Anahtar Kelimeler:1.Karaçay-Malkar2.Masal3.Motif4.Aktarma5.İnceleme
Anadolu masallarında yapı, izlek ve masal kahramanlarının tip tahlili
Masallar, anonim halk edebiyatının sözlü kültürle oluşmuş edebî metinleridir. Mitsel dönemde çekirdekleşen bu anlatılarda, insanın kendini keşfediş öyküsü ve psikolojik süreçlerinin simgeleri mevcuttur. Masal metinlerinde evrensel temalar, sembolik dil aracılığıyla ve ait olduğu topluma özgü kültürel değerlerle verilir. Bu metinler, yüzyıllarca önce oluşmasına karşın insanın hayalle gerçek arasında yaşanan duygularının işlendiği temalarıyla; tüm çağlara hitap eder. Psikoloji bilim dalının geliştirdiği rüyalar aracılığıyla insanın ruhsal dünyasının incelenmesi yöntemi, insanla ilgili bilinmeyenleri ortaya koymuştur. İnsanın ruhsal yaşam alanının bir yansıması olan rüyalar gibi masallarda da hadiseler, nesne ve duygular; semboller şeklinde anlatılır. Rüyalar, insanın içsel yaşamıyla ilgili ipuçlarını ortaya çıkarır. Bu bağlamda masal metinleri de insanoğlunun ve ait olduğu toplumun ortak hafızasında saklı olan sırları sembolik bir dille anlatır. Rüyalar, mitoslar ve masallarda kullanılan sembolik dil tüm insanların ortak iletişim dilidir. Bu çalışmada; sembolik bir dille insanın yaratılış ve varoluş gerçeğini anlatan Anadolu masalları yapı, izlek ve masal kahramanlarının tip tahlili başlıklarıyla ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca, yorumbilim yöntemiyle masal metinlerinin içerdikleri mesajlar ve konular; disiplinlerarası bir çalışmayla, ayrıntılı olarak irdelenmiştir. Edebî bir metin olan masal türünün kutsal dinler, psikoloji, felsefe ve sosyoloji vb. disiplinlerle olan ilişkisi ve bunların masal metinlerindeki sembolik anlamları değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Masal, sembolik dil, yapı, izlek, tip.
Anadolu masallarında su ve ateş
Varoluşunun sırrını öteden beri sorgulayan ve bu sırrı çözmeye çalışan insan, zaman içerisinde öze ulaşmayı başarmış ve saklı kalanları anlama gayesine ermiştir. İnsanın, bilgisine ulaşmak istediği öz, su ve ateş içerisine gizlenmiştir. Bu unsurların özü yansıtması ve öze ulaşmayı sağlaması, insanoğlunun varoluş sırrını da ortaya koyar niteliktedir. Bu yönüyle su ve ateş, insanın maddi ve manevi yolculuğunda hem araç hem de amaçtır. İnsanın araç ve amaç edindiği su ve ateş unsurları gerçek ve sembolik boyutuyla çalışmamızın esasını oluşturmaktadır. Ayrıca bu unsurların halk edebiyatının anlatı türleri içerisinde farklı yönleriyle yer alması, kolektif bilinç dışının bir yansıması olarak vücut bulmaktadır. Çalışmamızda, su ve ateş unsurlarının anlatı türlerinden olan masallardaki gerçek ve sembolik boyutu çok yönlü bir bakış açısıyla incelenmiştir. Nitekim halkın ortak hafızasının ürünü olan masallar, sembolik anlamlarla yüklü, çözümlenmeyi bekleyen bir derya gibidir. Amacımız, bu deryanın içerisindeki bilinmeyenleri ortaya çıkarıp kültürel kodları anlamlandırmaktır. Bu bakımdan bir hazine konumunda olan masallarda yer alan su ve ateş unsurları ile insan doğasının engin bilgisi aynı perspektiften bakılarak çözümlenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Su, ateş, masal, sembol, çözümleme
Anadolu Türk masallarında kılık değiştirme
?Anadolu Türk Halk Masallarında Kılık Değiştirme? adlı tezde Anadolu coğrafyasında anlatılan masallarda geçen ?Kılık Değiştirme? motiflerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede bugüne kadar çeşitli araştırmacıların Anadolu'dan derlemiş oldukları masallar okunup incelenmiş, tespit edilen kılık değiştirme motifleri sınıflandırılmış ve bunların gerçekleşme biçimleri ve hangi durumlarda gerçekleştikleri ele alınmıştır. Mutlaka olağanüstü bir şekilde gerçekleştiği görülen kılık değiştirmenin masallarda önemli bir yeri olduğu ve kimi zaman kahramanların zor zamanlarında onlar için bir kurtuluş yolu olduğu kimi zaman da birer ceza olarak meydana çıktığı belirlenmiştir. Bu motiflerin masalın önemli unsurlarından biri olduğu sonucuna varılmış, hatta masaldan çıkarıldığı zaman masalın kuru bir anlatımdan öteye gidemediği sonucuna varılmıştır.Anahtar Sözcükler:1. Masal,2. Motif,3. Kılık Değiştirme,4. Anadolu,5. Halk
Türk masallarında kardeş ilişkileri
Anlatmaya bağlı edebi türlerden biri olan masallar, ait olduğu toplulukların kültürel ve milli değerlerini içinde barındırmaktadır. Bu değerler, masal anlatıcıları vasıtasıyla kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır. Masallar, bir milletin inançlarını, hayata bakışını, adet, gelenek ve göreneklerini kendine has bir üslupla yansıtmaktadır. "Türk Masallarında Kardeş İlişkileri" başlığını taşıyan bu tezde, Türk masalları içerisinde kardeşliğin yeri ve önemi vurgulanarak kardeşlik anlayışının temelleri üzerinde çıkarımlarda bulunulmuştur. Türk masallarında kardeşlik kavramı ve kardeşliğin önemi ile ilgili üvey kardeşlik, kan kardeşliği, kıskançlık, kardeş katli, sevgi, hoşgörü, miras paylaşımı gibi temel etmenlerin kardeşlik üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulmuştur. Bilhassa olumsuz kardeşlik ilişkilerinin nedenlerine değinilmiştir. Belirlediğimiz masallardan hareketle neden-sonuç ilişkisi, soru-cevap yöntemiyle kardeş ilişkileri irdelenmiştir.
Türk masallarının sembolik açıdan çözümlenmesi
Anlatmaya dayalı türler içerisinde kıymetli birer hazine değeri taşıyan destan, masal, efsane, fıkra ve halk hikâyeleri Türk kültür geleneğinin birer taşıyıcısı konumundadır. Sözlü gelenek içerisinde masalların ise ayrı bir önemi vardır. Masallar sembolik anlamda değerlendirildiğinde çok daha farklı manalara işaret ettiği görülecektir. Masallar, sadece çocuklar için anlatılan metinler olmayıp, insan ruhunun gerçeklerini yansıtmakta, sırlarını açıklamaktadır.Masallar sembol, imaj vb. gibi unsurlar açısından zengin bir malzeme kaynağıdır. Masallardaki peri, canavar, ejderha gibi kahramanlar; çöl, mağara gibi mekânlar kişinin hırs, kin, nefret duygularının, arzularının bir ifadesidir. Rüyalarımızda da bu anlamda pek çok psikolojik anlamlar vardır. Rüyalar psişik bir olgu olup, arzularımızın gerçekleştiği mekânlardır. Rüyalar sayesinde, bir ayna misâli kendimizi görebilir, kendi doğamızın gerçek yönünü öğrenebiliriz.Bu sebeple masallarımızda yer alan rüyaların çözümlenmesine ayrı bir bölüm hâlinde yer verdik.Masallar, genetik hafızayı bugünlere taşıyarak günümüz kültürünün şekillenmesine katkıda bulunur. Masal kahramanları, ?Ayrılma ? Erginlenme ? Dönüş? arketiplerine uygun olarak bireyleşme mücadelesini tamamlarlar. Günümüz insanının yaşadığı süreçlerle, masal kahramanlarının yaşadıkları birbirlerine benzerdir. Masalların sembolik dili çözümlendiğinde ?saklı benliğimiz?in arka bahçelerine giden yolu bulmuş oluruz.Türk halkının masallarına yansıttığı unsurlar, insan ruhunun ve bilinçaltının çözümlenmeyi bekleyen sembolik anlamlarıdır. Türk Masallarının Sembolik Açıdan Çözümlenmesi adlı çalışmamızda, elimizden geldiği kadar masallarımızı çeşitli yönlerden tahlil ettik.
Anadolu masallarında Şamanizm izleri
ÖZET Yüksek Lisans Tezi Anadolu Masallarında Şamanizm İzleri Nilüfer YILDIRIM Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı 2004; Sayfa: XIV + 440 Türk halk edebiyatının en önemli türlerinden biri olan masallar, ait olduğu milletin değerlerini bünyesinde barındırıp onları en iyi şekilde yansıtan kültür hazineleridir. Bu zengin hazine, insanların inançlarını, âdet, gelenek ve göreneklerini, hayat tarzlarım birer ayna gibi yansıtır. İnsan topluluğunu millet haline getiren en önemli değerlerden biri olan din ve inanç unsurları masalların derinliklerine bir nakış gibi işlenmiştir. Onları fark edip gün ışığına çıkarmak masalların önemini bir kat daha artırır. Türklerin tarihin belli dönemlerinde etkisi altında kaldıklarına inanılan Şamanizm inancı da masalların dokusuna gizlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Şamanizm, kültür, masal, inanç
Kırgız masalları (metin-inceleme)
Kırgız Masalları adını taşıyan bu çalışmada Kırgız El Comoktoru'ndan alınan yirmi Kırgız masalı yer almaktadır.Giriş kısmında; Kırgız Türklerinde masalın tarifi, sınıflandırması, genel özellikleri ve Kırgız masallarıyla ilgili yapılan çalışmalar verildikten sonra; metinlerin transkripsiyonu ve Türkiye Türkçesine aktarımı verilmiştir. Daha sonra ise masalların epizotları tespit edilmiş, motif yapıları incelenmiştir.Sonuç kısmında da çalışmanın genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kırgız Halk Masalları, Motif-Index
Türk masallarında ölüm ve yas
Türk halk masallarında "ölüm" ve "yas" ı değerlendirdiğimiz çalışmamız^Glhp* Üç Bölüm, Sonuç ve Bibliyografyadan meydana gelmiştir. "Masal, Ölüm ve Yas Üzerine" adıyla değerlendirdiğimiz "Giriş" bölümünü şu şekilde gruplara ayırdık: I. Masallar Hakkında Genel Bilgi. II. Türk Kültüründe Ölüm ve Yas, III. Halk Anlatmalarında Ölüm ve Yas. "Masallar Hakkında Genel Bilgi" adıyla ele aldığımız bölümde; masalın tanımı ve özellikleri, masal kaynakları, masal inceleme yöntemleri, masal üzerine yapılan akademik çalışmaları ve masallarda ölüm motifi üzerinde durduk. "Türk Kültüründe Ölüm ve Yas" başlığı altmda ise; ölüm ve yas olgularını; geçmişten günümüze Türk dünyası ile Anadolu'ya yerleşimden günümüze kadar olan dönemde ve günümüz Anadolu'sunda geniş bir yelpaze içinde değerlendirdik. "Halk Anlatımlarında Ölüm ve Yas" başlığı altında ise; destanlarımız. Dede Korkut Hikayeleri, halk hikayeleri, efsaneler ve fıkralar göz önünde bulundurularak "ölüm" ve "yas" olguları ele alındı. "Masallarda ölüm" adını verdiğimiz " Birinci Bölüm"; İnsanlarda Ölüm. Hayvanlarda Ölüm ve Olağanüstü Varlıklarda Ölüm şeklinde sınıflandırıldı. "İnsanlarda ölüm"ü çocuklarda ve yetişkinlerde ölüm olmak üzere iki gruba ayrıldıktan sonra yetişkinlerde ölümü kendi içinde sınıflandırdık. (Ecel ile ölen insanlar, cezalandırmak için öldürülen insanlar, vasiye bırakarak ölenler...) "Hayvanlarda Ölüm" ü değerlendirdiğimiz kısımda ecel ile ölen hayvanlar. cezalandırmak için öldürülen hayvanlar gibi alt bölümlere yer verdik. Olağanüstü Varlıklarda Ölüm"ü Devlerde Ölüm, Canavarlarda Ölüm, Perilerde ölüm olmak üzere üç gruba ayırdık. "İkinci Bölüm"de masallarda ölüp-dirilme hadisesini insanlarda, hayvanlarda ve olağanüstü varlıklarda olacak şekilde masal kahramanlarının niteliklerine göre alt gruplara ayırdık. "Masallarda Yas" adım verdiğimiz "Üçüncü Bölüm"de sadece insanlarda ve hayvanlarda yas motifini değerlendirdik, ANAHTAR KELİMELER: Masal, Motif, Ölüm, Yas, Yeniden Dirilme.
Ignácz Kúnos masal derlemesinde kıyafetin naratif boyutu
Masallar, var olduğu toplumlarda, büyülü dünyasıyla, tüm okuyucularını derinden etkileyen halk anlatılarıdır. Kahramanlardan mekânlara, eşyalardan kıyafetlere birçok ögenin birbiriyle olan uyumu, masalların kendine has dünyasını mükemmel kılar. Masalları anlayabilmek ve anlatabilmek için, onu oluşturan bu ögeler üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmada ise Macar Türkolog Ignácz Kúnos tarafından derlenen halk masallarında geçen kıyafetler, naratif açıdan analiz edilmiştir. Kıyafetler, yer aldığı masalların gizli iletilerini içeren, analiz edildiğinde, masallar içerisindeki halk kültürünün yansımalarını açığa çıkaran önemli unsurlardandır. Bu tez çalışmasında da kıyafetler analiz edilerek, bu iletiler ve üstlendikleri işlevler açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan bu çalışma için, Meral Ozan tarafından 2018 yılında hazırlanmış olan "Ocaktan Gelen Haber (1887 ve 1889 Tarihli Ignácz Kúnos Derlemesi Török Népmesék)" isimli yayın kaynak eser olarak ele alınmış ve içerisindeki 98 adet masal, içerdikleri kıyafetler açısından incelenmiştir. Naratif boyutuyla analiz edilen kıyafet unsurunun, masallar ve iletileri için oldukça önemli olduğu tespit edilmiştir.
Anadolu masallarında yer alan değerlerin okul öncesi dönemde resim analizi yöntemi ile incelenmesi
Bu çalışma Anadolu Masalları'nda yer alan değerlerin resim analizi yöntemiyle çocuklardaki farkındalık oluşturma düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma modellerinden temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma grubu Diyarbakır ili Kayapınar ilçesi Huzurevleri Anaokulu'nda 5 yaş sınıfına devam eden 12 okul öncesi öğrencisinden oluşmaktadır. Çalışmada MEB Değerler Eğitimi yönergesi temel alınarak Anadolu Masalları seti içinde yer alan Okul Öncesi Masallarla İlgili Kazanımlar-Göstergeler Oyun ve Etkinlik Önerileri Kitapçığı'nda yer alan değerlerin çocuklardaki yansımaları incelenmiştir. Çalışmada çocuklara 12 masal anlatımı gerçekleştirilmiş, her masal anlatımı sonrasında çocuklardan resim yapmaları istenmiştir. Çocukların yaptıkları resim çizimleri sonrasında çizimlerini anlatmaları istenmiş ve anlatımları sırasında ses kayıtları alınmıştır. Çocukların yaptıkları çizimler ve alınan ses kayıtları araştırmanın verilerini oluşturmaktadır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında Anadolu Masalları'nda yer alan değerlerden çocuklarda görülmesi beklenen değerlerin çocuklara ulaşıp ulaşmadığı incelenmiştir. Araştırma sonuçları araştırmanın temel ve alt amaçları göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Çocukların dinledikleri her masaldan kendi iç dünyalarına, bulundukları çevreye, deneyimlerine ve dünyayı algılayış biçimlerine göre farklı farklı değerler konusunda farkındalıklar kazandıkları görülmüştür. Çocukların yaptıkları çizimlerde masal kahramanlarına veya masalda yer alan öğelere yer verdikleri, çocukların sözel anlatımlarında her masalda farklı değerlere ilişkin farkındalık kazandıkları ve anlatımlarında ifade ettikleri görülmüştür. Bulgular sonucunda çocukların paylaşma, arkadaşlık/dostluk, sevgi, misafirperverlik, merhamet, sorumluluk, yardımlaşma/dayanışma, problem çözme, doğruluk/dürüstlük, aile kavramı, çalışmak, iyilik, nezaket, hoşgörü, saygı, alçakgönüllülük, bağımsız ve özgür düşünce, özgüven, tasarruf ve cesaret değerlerine ilişkin farkındalık kazandıkları görülmüştür. Anlatılan 12 masaldan 4 tanesinde çocuklardan yansıyan değerler Anadolu Masalları Kitapçığı'ndaki değerlerle paralel olduğu, 5 tanesinde çocuklardan yansıyan değerler ile görülmesi beklenen değerlerin paralel olmadığı, 4 masalda ise görülmesi beklenen değerlerin kısmen çocuklara yansıdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Türk ve Alman masallarında sosyal sorunlar ve çözüm yolları
Die sozialen Probleme und Lösungen in den türkischen und deutschen Mârchen Das Ziei des Projekts: Die Entlarvung von zusammengehörigen Bestandteile im Bezug auf die sozialen Probleme und das Universum der Probleme des türkischen und deutschen Mârchens. Was sind eigentlich die âhnlichen Probleme in den türkischen und deutschen Mârchen.? Falls es gibt wie man diese Probleme in den türkischen und deutschen Mârchen löst In den Mârchen werden meistens die Porobleme übertrieben wiedergegeben, indem mit den unwahrscheinlichen Kreaturen eine Beziehunng besteht. Warum benötigt man eigentlich diese Kreaturen (Riesen, Drachen usw.) bei der Eriâuterung der Probleme und weshaib besteht eine Notwendigkeif> nicht direkt, sondem unwahrscheinlich zu erzâhlen. Danach wird auf die Verwendungszwecke hingewiesen. - Die Verwendung der Mârchen als Erziehungsmittel. - Warum und in welchem Zeitabschnitt kam das Mârchen hervor? - Warum wendet man sich an Bestandteile des Mârchens? - Was ist die Botschaft und die Moral, die der Gesellschaft gegeben wird? - Wasfur erzieherische Bemente gibt es bei der Eriâuterung der Probleme und bei den Lösungsvorschlâgen? - In welcher Weise kommen die sozialan Probleme hervor, die in türkischen Mârchen auftauchen? Wie kommen sie in deutschen Mârchen hervor? - Warum werden die Ereignisse nicht direkt, sondern mit surrealistischen Elementen wiedergegeben? - Das Universumsein der Mârchen auch im Hinblick der Ahnlichkeiten der sozialen Probleme. For die obengenannten Punkte wurden vier türkische und vier deutsche Mârchen behandelt, um Klarheit und Verstândlichkeit zu schaffen. Die Rollen der Mârchen sind beim Leben jeder Familie, besonders innerhalb der Famiiienerziehung der Kinder groB. Die Htem wenden sich an das Mârchen, wenn sie ihrem Kind nicht das Direkte sagen und die Schwieregkeiten im sozialen Leben nicht zur Sprache bringen können. Deshalb hat das Mârchen neben seiner Rolle als Vergnügungsmittel eine sehr besondere Struktur, die die Probleme zur Sprache bringt, sie kritisiert, eine Lösung zeigt und auBerdem den zükünftigen Erwachsenen - Mensch noch als Kind mit Erziehung ausstattet. Das Mârchen ist eine Art der Literatür, die die Menschen dem Lebenlang beinfluBt, mit deren zusammengelebt und die lângste Lebensdauer hat. Es ist sowohl in der Erziehungvor der Schule und wahrend der Schule eine mit sorgfalt praktisierte "Grundgeschichte", wwobei die Bedeutung der didaktischen Seite bewuBt ist und gerne durchgeführt wird. Mit anderen Worten ist es ein "Hauptelement" der Literatür - Bemente. Das Mârchen macht die Staaten mit einander bekannt, sie steht im Dienst zum universiellen Frieden, mit einer Hgenschaft, daB sie dort einrichtet und das Leber» weiterfuhrt. Als SchluB: -Das Universum des Mârchens - Die Verwendung des Mârchens als Erziehungsmitte! - Wahrend man auf die Themen wie die Probleme und Lösungsmöglichkeiten der Mârchen auf die neue Generation eine Richtig gewinnt usw. hinwies, wurde die auf die Geselischaft betreffende Einflüsse des Mârchens mit der Praktizierung von gewahlten vier türkischen und deutschen Mârchen hervorgebracht.
Eine vergleic hende untersuchung über die Deutschen und Türkischen volksmarchen
ZUSAMMENFASSUNG In der vorliegenden Studie haben wir im ersten Teil die theoretischen Aspekte der Mârchengattung analysiert und im zweiten Teil den Versuch unternommen, anhand von Modelltexten tiirkische und deutsche Mârchen inhaMich, stilistisch, formal, tunktional und von der soziokulrurellen Dimensionen her zu verleichen. Das Mârchen ist eine Erzahlkunst der Volksliteratur. Bei den Untersuchungen haben wir bemerkt, daB die türkischen Literaturwissen- schaftler den Begriff "Mârchen" im Sinne von Erzâhlung, Epos, Sage und Leğende gebraucht haben. Bei den deutschen Mârchenforschern hingegen herrscht zwar eine Übereinstimmung über die Begriffsbezeichnung. Âhnlichkeiten und Gegensâtze zu verwandten Erzahlgattungen wurden betont, urn den Sinn und Umfeld des Mârchens dem Leser verstandlicher zu machen. Bei der Arbeit haben wir die Studien von Lüthi, einer der bedeutendsten Mârchenforscher in der deutschen Volksliteratur, herange- zogen. Beim Vergleich historischer Evolution türkischer und deutscher Mârchen haben wir auch die Entstehungsgeschichte des Mârchens analysiert. Die europâischen Wissenschaftler haben zu Klassifikation von Mârchentypen und zur Feststellung von Mârchenmotiven einen grofien Beitrag geleistet. Erwahnenswert sind hier die Arbeiten von Boratav - Eberhart und die Studien von Walker - Uysal haben dazu parallele Beschaffenheiten. Dariiber hinaus sei auch die Klassifikation des türkischen Wissenschaftlers Tuğrul zu nennen. Aus der Studie ergab sich, daB die Wissenschaftler vier verschiedene Theorien zur Entstehung von Mârchen aufstellten. Im Abschnitt "Erzâhlforschung" wurde konstatiert, daB die Mârchenerzâhler bei der Sammlung und Verbreirung von Mârchen eine zentrale Rolle spielten. Im Abschnitt "Erweiterte Eingangsformel und Mârchen von Grindkopf ' sind die formale Âhnlichkeiten zwischen türkischen und deutschen Mârchen auffallend. Beide verfügen Eingangsformel, Uberleitungsformel undSchluBformel. Daneben nehmen die Mârchen von Grindkopf, deren typographische Anordnung der Gestalten nur der türkischen Gesellschaft eigen ist, in den türkischen Mârchen einen besonderen Platz ein. Bei der komparatistischen Studie haben wir jeweils vier tiirkische und drei deutsche Mârchen herangezogen. Wir haben jene Mârchen in Hinblick auf Aufbau, Handlung, Motiv, Mârchenfiguren und Requisiten, Stil, Zeit und Ort, epische Gesetze, Glaube, Sitte und Brâuche erforscht. Hier kann man die zu der ersten Gruppe gehörenden drei Mârchen (Allerleirauh, Tüylüce, Ütelek) als realistische Mârchen betrachten, weil sie die Geschehnisse der Tatsachen des Lebens entsprechend schildern. Dagegen sind die Mârchen [(Tischchen deck dich, Goldesel und Knüppel aus dem Sack - Knüppel aus dem Sack) und (Sneewittchen - Frâulein Nardaniye)], die wir in der zweiten und dritten Gruppe aufgegriffen haben, sind wegen der Hâufigkeit der irrealen Handlungen der auBergewohnlichen Mârchengruppe zuzuordnen. In deutschen Mârchen tritt die oft wiederholte Bezeichnung "Dreizahl" als die auffâlligste Besonderheit auf. Zwar existiert sie auch in den türkischen Mârchen, sie kommt aber nicht so hâufig wie in den deutschen Mârchen vor. Unter den sieben Mârchen habe ich vier Mârchen (Allerleirauh, Tüylüce, Ütelek und Sneewittchen) festgestellt, wo die Helden adelige Herrscher, d.h. König, Padischah, Koniğin, Prinz, Prinzessin und Bey waren. Die Helden der übrigen drei Mârchen (Tischchen deck dich, Goldesel und Knüppel aus dem Sack, Frâulein Nardaniye, Knüppel aus dem Sack) sind sozusagen Volkshelden, d.h. sie stammen aus dem Volk. In unseren Mârchen verlangt man einem bedingungslosen Gehorsam gegenüber den Geboten der Offenbarungsreligionen. Wer die Gesetze Gottes verletzt, wird bestraft. Brâuche, Sitten und Traditionen andera sich in deutschen und türkischen Mârchen. So gibt es kültürelle Unterschiede in Bezug auf Feste und Hochzeitsfeier, Belohnung und Bestrafung, Gastfreundschaftlichkeit und Hilfsbereitschaft. Aus diesen Ausfuhrungen lâBt sich folgern, daB wir aus den Mârchen die kulturellen Reichtiimer alter Zivilisationen (das sind Lebensweise, Regierungsform, religiöser Glauben, Rituale, Sitten und Brâuche, Gerechtig- keitssinn etc.) rezipieren. u
Trabzon masallarında mitolojik unsurlar
Türk halk anlatıları içerisinde yer alan masallar, barındırdıkları mitolojik unsurlarla kültürel bir aktarım aracıdır. "Trabzon Masallarında Mitolojik Unsurlar" başlıklı tez çalışması, Trabzon ilinde derlenmiş ve basılı hale getirilmiş masalların Türk mitolojisi bağlamında incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Masal ve mitolojinin birbirini besleyen bağı düşünülerek bölgede anlatılan masalların mitolojik unsurları tespit edilmiştir. Çalışmanın başlangıcında Trabzon bölgesinin kısa tarihi ve bölgede yaygın olan edebî türler verilmiş ardından masal türü hakkında bilgi verilerek masal ve mitoloji ilişkisi aktarılmıştır. Çalışmanın en önemli bölümü olan Trabzon masalları, içinde mitolojik unsurlar barındıran masallar olacak şekilde elenmiş ve toplamda yirmi sekiz masal tez çalışmasına alınmıştır. Tez çalışmasına konu olan masallar mitolojik bağlamda ele alınırken "Devler, Don değiştirme, Elma, Mağara, Sayılar, Renkler, Ağaç, Yer-Su kültü, Eşyalar, Hayvanlar" ana başlıkları ile açıklanarak yorumlanmıştır. Araştırmaya konu olan masallar motif bağlamında ele alınırken Türkiye'de farklı şehirlerde anlatılan masalları konu alan tez çalışmaları incelenmiş ve birçok masalın benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Literatür tarama, arşiv inceleme, bilimsel veri toplama, analiz ve yorumlama yöntemleri kullanılarak hazırlanan tez çalışmasında kitap, makale, dergi, yayımlanmış tez çalışmaları ve internet gibi kaynaklar vasıtasıyla elde edilen bilgiler bir araya getirilmiştir. Araştırmanın sonucunda Trabzon masallarının, Türk mitolojisi açısından zengin unsurlar barındırdığı ortaya konmuştur.
"Altay Halk Masalları" eseri ve Altay Türkçesinde isim kategorisi (İnceleme-metin-transkripsiyon-isim indeksi)
Altay Türkçesi, uzun yıllar boyunca maruz kaldığı hâkim dil Rusça etkisi ve her geçen gün azalan konuşur sayısıyla tehlikedeki Türk lehçelerinden biridir. Bir dilin ölümü aynı zamanda o dile bağlı ve yüzyıllar boyunca biriktirilmiş kültürel değerlerin de ölümü anlamına gelmektedir. Altay Türkçesi, Altay Türklerinin yaşadığı coğrafi şartlar nedeniyle Türkçenin arkaik unsurlarını barındırması ve yine aynı nedenle eski Türk kültür mirasını koruması bakımından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Türk lehçeleri içinde konuşur sayısı bakımından küçük bir grubu oluştursa da şekil, içerik ve kültür aktarımı bakımından büyük önem taşıyan Altay Türkçesi araştırmalarına katkıda bulunmak, hazırlanan indeksle Altay Türkçesi sözlüğünün zenginleştirilmesine katkı sağlamak, halk masalları aktarımı ile Altay kültürüne ışık tutabilecek yeni çalışmalara kaynaklık etmek amaçlanmıştır. Çalışmada, Altay Türkçesinde ad kategorisi ile ilgili başlıklar incelenmiş, çalışılan metinlerde bu kategoriyle ilgili örnekler gösterilmiştir. Ad kategorisi, çokluk, iyelik, hal, ad yapımı başlıkları altında ele alınmış, ayrıca bu başlıkların tarihi süreç içerisindeki yerini daha iyi gösterebilmek amacıyla tüm başlıklar art ve eş zamanlı incelemeye tâbi tutulmuştur. İndeks bölümünde çalışma alanımız olan adlar indekse dahil edilmiş, karşılarına metinde geçtikleri yerler ve anlamları verilmiştir. Altay halk masalları Türkiye Türkçesine aktarılmış, bu aktarım sırasında metinlerin türüne uygun olması bakımından masal üslûbu kullanılmıştır. Çalışmada Altay Türkçesi söz varlığına, gramerine, masallar yoluyla edebiyatına, kültürüne ve Sibirya grubu Türk lehçelerinin toplu gramer çalışmalarına katkı sağlanmış olacaktır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Altay Türkçesi, transkripsiyon, ad kategorisi, halk masalları, indeks.