Adölesanlarda kafein tüketiminin algılanan stres ve depresyon üzerine etkisi

Bu araştırma, lise son sınıf öğrencisi adölesanlarda kafein tüketiminin algılan stres ve depresyon üzerine etkisini belirlemek amacıyla 2019-2020 eğitim öğretim yılında kesitsel çalışma olarak gerçekleştirildi. Araştırma Yozgat Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı il merkezinde bulunan 9 lisede gerçekleştirilmiş olup dahil etme kriterlerini sağlayan 527 adölesan çalışmanın örneklemini oluşturdu. Çalışma için kurum izni ve etik kurul izninin alınmasının ardından veriler Adölesan Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ-10) ve Reynold Ergen Depresyon Ölçeği (REDÖ) kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel analizler, Shapiro Wilk normallik testi, ki kare, Kruskal Wallis, bağımsız iki örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, Tukey testi, Spearman korelasyon analizi ve doğrusal regresyon modelleri kullanıldı. Regresyon analizleri için p<0.10; tek değişkenli analizler için p<0.05 değeri istatistiksel olarak önemli kabul edildi. Katılımcıların %47.1'i 17 yaşında olup %71.9'unun beden kitle indeksinin normal olduğu belirlendi. Adölesanların %45.2'sinin hemen hemen her gün kafein tükettiği ve günlük kafein tüketim miktarı 700 mL olarak bulundu. Adölesanların en sık tükettikleri kafeinli içecek türlerinin sırasıyla, demleme siyah çay, neskafe türleri, kola, sıcak kakao, soğuk çay, enerji içeceği, bitki çayı ve Türk kahvesi olduğu saptandı. Kafeinin en sık uyanık kalmak, zihni açık tutmak ve yorgunluğun giderilmesi için tüketildiği ve adölesanların kafein tüketmediklerinde uykusuzluk, baş ağrısı ve huzursuzluk gibi semptomlar yaşadıkları bulundu. Kafein tüketmediğinde uykusuzluk yaşayanların algılanan stres ve depresyon iv puanlarının yüksek olduğu tespit edildi (p<0.05). Günlük kafein tüketim miktarı ile algılanan stres ve depresyon puanları arasında istatistiksel olarak bir ilişki olmadığı belirlendi (p>0.05). Kafein tüketim sıklığına göre ise, hemen hemen her gün kafein tüketen adölesanların ASÖ-SRA, ASÖ-Toplam ve REDÖ puanları kafein tüketimi haftada 1-5 kez olan ile ayda 1-4 kereden fazla olmayanlardan istatistiksel olarak yüksek olduğu saptandı (p<0.05). Pediatri hemşireleri tarafından düzenlenecek eğitim ve müdahale çalışmaları ile adölesanların riskli kafein tüketimi, kafein bağımlılığının etkileri ve stresle başetme hakkında bilgilendirilmeleri önerilir. 2022, 73 sayfa