Adıyaman ilinde hipertansiyon hastalarında modifiye morisky ölçeği ile tedavi uyumunun ve çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği ile sosyal desteğin değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık kuruluşlarında hipertansiyon tanısı ile takip edilen hastalarda tedaviye uyum düzeyini ve aldıkları yakın sosyal desteği değerlendirmek; bu iki değişkenin hipertansiyon kontrolü ve hastalık yönetimi üzerindeki etkilerini incelemektir. Adıyaman Merkez 1 Nolu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kişilerden 25.02.2025 -01.04.2025 tarihleri arasında dahil edilme kriterlerine uygun, polikliniğe başvuran 330 hipertansiyon hastasından yüz yüze Sosyodemografik Veriler Anket Formu, Türkçe Modifiye Morisky Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği uygulanarak elde edilen veriler incelendi. Katılımcıların %41,8'i 45-54 yaş aralığında, %22,1'i ise 65 yaş ve üzerindedir, %56,1'i kadın, %43,9'u erkektir, %81,8'i evli, %18,2'si bekardır, %30,9'u ortaöğretim mezunu, %22,1'i ilköğretim mezunudur, %46,1'i ev hanımı, %22,7'si emeklidir, %82,7'si orta gelir grubunda yer almaktadır. Evli bireylerin aile desteği puanları, bekarlara göre anlamlı derecede yüksektir. Kamu çalışanlarının ve ev hanımlarının özel bir insan desteği, özel sektör çalışanlarına göre daha yüksektir. Yüksek gelir grubundaki bireylerin sosyal destek puanları, düşük ve orta gelir grubundakilere göre anlamlı derecede yüksektir. Ailesiyle yaşayan bireylerin sosyal destek puanları, yalnız yaşayanlara göre daha yüksektir. Sosyal destek ile motivasyon arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Katılımcıların kullandıkları antihipertansif ilaç sayısına göre motivasyon düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edildi. Çalışmamızda evli bireylerin bekar bireylere göre daha yüksek aile desteği puanı alması, evliliğin bireylerin yaşamındaki sosyal ağları güçlendirdiğini göstermektedir. Gelir düzeyi ile sosyal destek algısı arasında pozitif bir korelasyon bulmamız, sosyal ilişkilerin ekonomik kaynaklara dayalı olarak daha sürdürülebilir hale geldiğini düşündürmektedir. Aile üyelerinden birinin hipertansiyon gibi kronik bir hastalıkla mücadele etmesi, diğer aile bireylerinin bu duruma karşı daha duyarlı ve destekleyici olmasına neden olabileceğini düşündürmüştür. Düzenli tansiyon ölçümü yapan bireylerin daha yüksek sosyal destek puanlarına sahip olmaları, sosyal desteğin bireyin sağlık davranışlarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Orta gelir grubundaki bireylerin tedavi uyum puanları, düşük gelir grubundakilere göre daha yüksektir. Bu durum ekonomik istikrarın tedaviye uyumu kolaylaştırdığını düşündürmektedir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, sosyal destek ile tedavi uyumu arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu sonuç, bireylerin çevrelerinden algıladıkları sosyal desteğin, tedaviye uyumlarını artıran bir motivasyon unsuru olabileceğini göstermektedir. Bireylerin profesyonel bir sağlık ortamında hizmet almasının, tedavi sürecine yönelik motivasyonlarını olumlu etkilediğini göstermektedir. Sonuç olarak; hipertansiyon gibi kronik hastalıkların yönetiminde sadece tıbbi tedavi değil; bireyin sosyal çevresi, yaşam koşulları ve psikososyal kaynakları da dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda sağlık profesyonellerinin, bireylerin sosyal destek sistemlerini güçlendirmeye yönelik danışmanlık hizmetleri sunması, tedaviye uyumun artırılmasında etkili bir strateji olabilir. Konuyla ilgili çok merkezli ve yüksek hasta katılımının sağlandığı uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz