Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Servisine farmakolojik ajanlar alımı sonrası zehirlenme şikayeti ile başvuran hastaların sosyodemografik, klinik ve laboratuar özelliklerinin irdelenmesi

Amaç: Çalışmamızda Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Servisine tıbbi ilaç zehirlenmesi şikayetiyle başvuran hastaların demografik, sosyokültürel ve laboratuvar bulgularının retrospektif olarak incelenmesi ve alınabilecek önlemlerin neler olabileceğinin ortaya konması amaçlandı. Gereç ve yöntemler: Çalışmada Ocak 2013 ile Aralık 2013 tarihleri arasında Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Servisine tıbbi ilaç zehirlenmesi şikâyetiyle başvuran 256 hastanın kayıtlı bilgileri geriye dönük olarak tarandı. Dosyalardan hastaların yaşları, cinsiyetleri, yaşadıkları yer, anne-baba eğitim düzeyi, hastaneye başvuru süreleri, klinikte yatış süresi gibi parametreler incelendi. Ayrıca olguların laboratuvar değerleri, zehirlenmeye sebep olan ilaç türü ve zehirlenme sebebi (kaza-intihar) kayıt edildi. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 20.0 (SPSS Inc, Chicago, IL, USA) paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya önceden belirlenen kriterlere uyan 256 hasta alındı. Olguların 180'ini (%70,3) kaza sonucu, 76'sı (% 29,7) ise intihar amaçlı zehirlenmeler idi. Olguların 134'ü (% 52,3) kız, 122'si (% 47,7) ise erkek idi. Tüm zehirlenme olguları dikkate alındığında cinsiyet açısından farklılık saptanmadı. Ancak, intihar amaçlı zehirlenmelerde kızlarda anlamlı düzeyde farklılık olduğu görüldü (p< 0.001). Ebeveynlerin eğitim düzeyleri ile zehirlenmeler arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. İlaç alımı ile hastaneye başvuru süresi açısından zehirlenme ve intihar grupları arasında fark olduğu saptandı (p<0.05). Olguların 216'sının (% 84,3) bir, 28'inin (% 10,9) iki, 12'sinin (% 4,6) ise üç ve üzeri farklı ilaç ile zehirlendiği saptandı. Kaza ile zehirlenen grupta birden fazla ilaç ile zehirlenme oranı %5,3 iken, intihar amacı ile zehirlenenlerde bu oran % 39,5 olarak saptandı ve bu açıdan her iki grup arasındaki fark anlamlı idi (p<0.001). Ebeveynlerin eğitim düzeyleri incelendiğinde; lise ve üstü eğitim düzeyi oranlarına bakıldığına annelerdeki oranın babalardakinden anlamlı düşük olduğu görüldü. En sık zehirlenme etkenleri analjezik ve antipiretik ilaçlar (% 41,7) idi. Lökositoz (n:18, % 7), kreatinin artışı (n:12, % 4,6), LDH yüksekliği (n: 10, % 3,9) en sık patolojik laboratuvar bulguları idi. Sinüs taşikardisi (n:31, % 12) ve QT uzaması (n:13, % 5) en sık patolojik EKG bulguları idi. Hastaların büyük çoğunluğunda semptomatik tedavi yeterli olmasına rağmen; bazı hastalara ilave tedaviler uygulandı Her iki hasta grubu arasında hastanede kalış süreleri açısından fark izlenmedi (p=0.393). Sonuç: Tüm yaş gruplarında ilaç zehirlenmeleri görülmesine rağmen özellikle 5 yaş altı çocuklarda kaza ile ilaç alımı ve 12 yaş üstü çocuklarda intihar girişimi nedeniyle ilaç alımı daha sık görülmektedir. İlaçlara bağlı zehirlenme olaylarında toplumun eğitim düzeyinin yükseltilmesi, hastaneye erken başvuru, uygun tedaviler ve yakın izlem sayesinde ölüm veya istenmeyen sonuçlarda belirgin azalma sağlanabileceğini düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı, demografik özellikler, laboratuar bulguları, tıbbi ilaç, zehirlenme