Afet dönemlerinin suç tipolojileri üzerindeki etkileri 6 Şubat depremleri sonrası Malatya ili örneği

Bu tez, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından Malatya ilinde suç tipolojisinde meydana gelen değişimleri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın konusu, önemi, amacı, yöntemi ve sınırlılıkları açıklanarak çalışma genel hatlarıyla tanıtılmış ve çerçevesi belirlenmiştir. İkinci bölümde, afet kavramı ve afet türleri açıklanmış; güvenlik, suç, suçlu, suç tipolojisi gibi temel kavramlara kuramsal çerçevede yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, 6 Şubat depremlerinin Türkiye ve Malatya'ya etkileri sosyal ve ekonomik boyutları ile açıklanarak deprem sonrası durumun genel hatlarıyla anlaşılması amaçlanmıştır. Dördüncü bölümde, Malatya ilinde emniyet bölgesinde 2022 ve 2023 yıllarına ait narkotik suçlar, kişiye karşı işlenen suçlar, mala karşı işlenen suçlar, topluma karşı işlenen suçlar, millete ve devlete karşı işlenen suçlar ile takibi şikâyete bağlı suçlar ay ay karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bu karşılaştırmalar doğrultusunda suç verilerindeki artış ve azalışların nedenleri kriminolojik, sosyolojik ve yönetsel boyutlarıyla değerlendirilmiştir. Beşinci bölüm olan Bulgular, Öneriler ve Sonuç bölümünde ise analizi yapılan veriler ışıgında elde edilen bulgular değerlendirilmiş ve afetlerin zararlarından en az etkilenmek için afet dönemleri öncesinde, afet anında ve sonrasında neler yapılabileceği ile ilgili önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışma kapsamında elde edilen bulgular olan, 6 Şubat depremlerinin ardından Malatya'da suç oranlarında kısa vadede belirgin düşüşler, orta vadede ise suç türlerine göre farklılaşan artış eğilimleri ortaya çıkmıştır. Deprem sonrası ilk aylarda gözlenen düşüşlerin, gerçek bir suç azalmasından ziyade nüfusun kentten ayrılması, adli ve kolluk mekanizmalarının geçici olarak işlev kaybına uğraması ve suç bildirimlerinin aksamasıyla ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Normalleşme süreciyle birlikte özellikle malvarlığına karşı suçlar ve kişilere yönelik suçlarda artış gözlenmiş; takibi şikâyete bağlı suçlardaki azalışların ise suçun görünmezleşmesine işaret ettiği değerlendirilmiştir. Ayrıca kolluk personelinin de depremzede olması, suçla mücadele kapasitesini geçici olarak zayıflatan önemli bir unsur olarak öne çıkmıştır. Elde edilen bu bulgular doğrultusunda, afet dönemlerinde suçla mücadelenin etkin biçimde sürdürülebilmesi için afet öncesi hazırlıkların güçlendirilmesi, afet sırasında kolluk kuvvetlerinin operasyonel kapasitesinin desteklenmesi ve afet sonrasında güvenlik ile adalet hizmetlerinin hızla normale döndürülmesi gerekmektedir. Özellikle nüfus hareketliliği ve şikâyet mekanizmalarının sürekliliği dikkate alınarak, suçun görünürlüğünü artıracak bütüncül güvenlik politikalarının geliştirilmesi önem arz etmektedir.