Afet ve felaketlerde hastane hizmetlerinin yönetimi: Bir alan çalışması

Ill ÖZET Afetler, toplumun normal yaşam düzenini aniden kesintiye uğratan, onun uyum sağlama ve yanıt verme kapasitesini aşarak dış yardıma gereksinim duymasına yol açan, can ve mal kaybına neden olan ekolojik olaylardır. Afetler, genellikle doğal ve yapay afetler olarak iki başlık altında toplanmaktadır. Afet; sessiz, alarm, izolasyon, dış yardım ve rehabilitasyon olmak üzere beş dönemden oluşmaktadır. Afet yönetimi ve afette yapılacak işler de bu dönemlerde planlanmaktadır. Afetlerde; ölümlerin azaltılması, triaj ve yaralıların bakımı, ikincil hastalıkların önlenmesi ve olağan sağlık hizmetleri düzeyine ulaşma, başlıca sağlık konu ve amaçlarıdır. Bu hizmetlerin zamanında ve etkili bir biçimde yerine getirilebilmesi, kurumsal, yerel ve ulusal afet planlarının varlığına bağlıdır. Eğer bu planlar çeşitli senaryolar içermiyorsa afete cevap başarılı olamayacaktır. Ulusal sağlık sistemindeki konumuna göre bütün hastaneler ve sağlık merkezleri bir acil yardım planına sahip olmalıdır. Planın yapısı her hastanenin önemi, sınıfı ve ulusal sağlık programında hizmet ettiği alan ve afet alanında oynadığı rolle yakından ilgilidir. Bu araştırmada, Ankara metropol alanındaki hastanelerde afet planının bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. 31 hastanenin yönetici ve sivil savunma uzmanlarıyla yapılan anketin analizi sonucunda, afete hazırlık açısından kamu ve özel hastaneler arasındaki farklılıklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Afet yönetimi eğitimi almış olan sivil savunma uzmanları yasal zorunluluk nedeniyle %83,3'lük oranla kamu hastanelerinde çalışmaktadır. Özel hastanelerin böyle bir zorunluluğu olmadığı için, özel hastanelerin %88,9'unda sivil savunma uzmanı görevlendirilmemektedir.112 Elde edilen verilere göre, hastanelerin %80,6'sında afet yönetim planı bulunduğu, ancak bu planların %56'sının değişik senaryolara sahip olmadığı tespit edilmiştir. Başka bir sonuç ise, hastanede afet meydana geldiğinde ilk olarak kimin haberdar edileceği ile ilgilidir, %71,1'lik oranla başhekim haberdar edilmektedir. Bu nedenle, afet durumlarındaki hastane yönetimi, iyi eğitilmiş ve kendini geliştirmiş hekimler ve yöneticiler tarafından yapılmalıdır.